Temel Makina Elamanları Dersi 2. Dönem 2. Yazılı Çalışma Soruları
Profillerine göre kayış çeşitleri nelerdir?
Düz Kayış
V Kayış
Yuvarlak Kayış
Kasnak nedir?
Dönen bir milin hareketini, başka bir mile kayış yardımıyla iletmekte kullanılan makine elemanlarına kasnak denir.
Kasnağın kayması (kaydırması) nedir?
Kayışın yeterli gerginlikte ve iletilen güce göre yeterli sürtünme yüzeyinin olmaması gibi nedenlerden dolayı kasnak, kayıştan bir miktar fazla dönebilir. Bu duruma kasnağın kayması denir.
Kasnak çeşitleri nelerdir?
Düz Kayış Kasnakları
V Kayış Kasnakları
Halat Kayış Kasnakları
Gergi Kasnakları
Kademeli Kasnaklar
Poly V Kasnakları
Senkronize Kasnaklar
Dişli çark nedir?
Dişli çark; gövdesi üzerinde özel profilli ve eşit aralıklı girinti ve çıkıntıları bulunan silindirik, konik veya çubuk şeklinde olan güç ve hareket iletiminde kullanılan makine elemanlarıdır.
Aşağıdaki şekilde yer alan dişlilerin isimleri nedir?
Düz Dişli
Kremayer Dişli
Helis Dişli
Konik Dişli
Sonsuz Vida ve Karşılık Dişlisi
Zincir Dişli
Düz dişli çarkların avantaj ve dezavantajları nelerdir?
Avantajları: Üretim maliyetlerinin düşük olması ve bakımlarının rahat yapılması.
Dezavantajları: Gürültülü çalışması ve indirgeme oranının düşük olması.
Modülü 5 mm, diş sayısı 20 olan silindirik düz dişli çarkın elemanları nedir? (m:7,85 mm z: 30 adet)
İstenenler:
p:?
ha:?
df:?
h:?
da:?
dt:?
do:?
hf:?
b:?
Modül (m) = p/π 7,85/ 3,14=2,5 mm
Bölüm dairesi çapı (do) = m . z = 2,5 . 30 = 75 mm
Diş üstü çapı (da) = do + 2 . m =75 + 2 . 2,5=80 mm
Diş dibi çapı (df) = do – 2,33 . m = 100 – 2,33 . 2,5 = 69,175 mm
Dişli genişliği (b) ≌ 10 . m ≌ 10 . 2,5 ≌ 25 mm
Diş dibi yüksekliği (hf) = 1,166 . m = 1,166 . 2,5 = 2,915 mm
Diş üstü yüksekliği (ha) = m = 2,5 mm
Dış yüksekliği (h)=2,166 .m=2,166 . 2,5=5,415 mm
Temel dairesi çapı (dt) = 0,939 . do = 0,939 . 75 = 70,425 mm
Modül seçiminde nelere dikkat edilir?
Modül seçiminde üst değerin seçilmesi dişli dayanım değerlerini yükseltir. Gereksiz yere yüksek modüllerin seçimi ise dişlilerin temas yüzeylerini artırır. Bu durum ise ısıl kayıp ve istenmeyen ses sorunlarına sebep olur.
Yuvarlanma dairesi nedir?
Düz dişli çarklarda, birbiri üzerinde kayma olmadan yuvarlanan dairelere yuvarlanma dairesi denir.
Profil açısı 40°, uzunluğu 85 mm, modülü 2 olan düz kremayer dişlinin elemanları nedir?
Adım(p) = Π . m = 3,14 . 2 = 6,28 mm
Diş yüksekliği (h) = 2,166 . m = 2,166 . 2 = 4,332 mm
Diş üstü yüksekliği (ha) = m = 2 mm
Diş dibi yüksekliği (hf) = 1,166 . m = 1,166 . 2 = 2,332 mm
Kremayer Dişli tam yüksekliği (H) ≌ 3 . h ≌ 3 . 4,332 ≌ 13 mm
Dişli genişliği (b) ≌ (2,5 – 3) . p ≌ 15,7 – 18,84 ≌ 18 mm seçildi.
Boydaki diş sayısı (z) ≌ L/p ≌85 / 6,28≌13 adet
Kremayer boyu (lo) = p . (z – 0,5) = 6,28 . (13 – 0,5) = 6,28 . 11,5 = 78,5 mm
Kurs boyu (lk) = lo – p = 78,5 – 6,28 = 72,22 mm
Helis dişlilerin özelliği nedir? Nerelerde kullanılır?
Helis dişliler, az boşluklu ve sessiz çalışması istenen yerlerde kullanılır. Yüksek devirlerde gürültüsüz çalışırlar. Büyük kuvvetler iletebilirler.
Takım tezgâhlarında, kaldırma makinelerinde, arabaların vites kutularında, redüktörlerde, tarım makinelerinde ve eksenleri birbirine açılı çalışacak sistemlerde kullanılır.
Konik dişli çarklar nerelerde kullanılır?
Araba vites kutularında, dikiş makinelerinde, mekanik garaj kapılarında, motorlu taşıt şanzımanlarında ve takım tezgâhlarında kullanım alanı vardır.
Sonsuz vida ve karşılık dişlisi sistemi nerelerde kullanılır? Özelliği nedir?
Yüksek dönüş hızını çıkışta büyük ölçüde düşürmek için kullanılır. Bu özelliğinden dolayı özellikle redüktör kutularında kullanılır.
Bu dişli sistemi diğer dişli sistemlerine göre daha sessiz ve titreşimsiz çalışır.
Zincir dişli mekanizmaların avantajları nelerdir?
İstenen çevrim oranını tam olarak sağlar.
Tek milden pek çok mile hareket ve güç iletilir.
Uzak mesafelere (7-8 m’ye kadar) hareket ve güç iletilebilir.
Zorlu çalışma koşullarında (sıcak, soğuk, pis, rutubetli vb.) verimli çalışma sağlar.
Yüksek verim oranları sağlanır (η= 0,96….0,98 ).
Zincir dişli mekanizmaların dezavantajları şu şekildedir.
Yüksek maliyetli ve ağır bir tasarım oluşturur.
İletilen hızın sabit olmamasından kaynaklı titreşim, darbe ve bunun sonucunda gürültü oluşur.
Dikkatli bir montaj ve iyi bir bakım gerektirir.
Çok yüksek hızlarda kutu içine alınması ve düzenli yağlama gerekir.
Sadece paralel millerde kullanılır.
Zincir çeşitleri nelerdir?
Yük Zincirleri
Transport Zincirleri
Gal Zincirleri
Fleyer Zincirleri
Burçlu Zincirler
Zarflı Zincirler
Makaralı Zincirler
Rotory Zincirler
Sessiz Zincirler
Zincir Çarkları
Transmisyon (Tahrik) Zincirleri
Kavrama nedir?
Aynı eksen üzerindeki millerin, birbirine esnek, hareketli, sabit ya da çözülebilir şekilde kuvvet aktarımına aracılık eden, bu milleri birleştiren ve birçok durumda kontrollü hareket etmelerini sağlayan makine elemanlarına kavrama denir.
Kavrama çeşitleri nedir?
Sıkı Kavramalar
Bilezikli Kavrama
Kovanlı Kavrama
Manşonlu Kavrama
Flanşlı Kavrama
Sellers Kavrama
Alın Kavraması
Hidrolik Ok Kavraması
Hareketli Kavramalar
Genleşmeli Kavrama
Oldham Kavrama
Kardan Kavrama
Mafsallı Kavrama
Bilezikli kavrama hakkında bilgi veriniz.
Takılıp sökülmeleri kolay olduğu için yaygın bir uygulama alanı vardır. Genellikle nemli ortamlarda tercih edilir. Miller uç uca getirilerek birleştirilirler. Kovanları sıkmak için her iki yana bilezikler takılır.
Kovanlı kavrama hakkında bilgi veriniz.
İki milin ucuna kama kanalı açılır ve üst kısmına kovan geçirilir. Eğimli kamalar yardımı ile iki mil bağlanır. Emniyetli olması için kovanların her iki yanına koruyucu sac parçalar takılır.
Manşonlu kavrama hakkında bilgi veriniz.
Manşonlu kavramada miller uç uca getirilerek manşonlar takılır. Manşonların profili çanağa benzer. Kavrama cıvata ve somunlar ile sıkılır. Emniyet açısından çevresine sac geçirilir.
Flanşlı kavrama hakkında bilgi veriniz.
Plaka biçimindeki flanşlar sıcak geçme ya da hidrolik sistemler ile mil uçlarına monte edilir. Plakaların çevresinde cıvata delikleri bulunur ve cıvata ve somun yardımı ile birleştirilir. Sızdırmazlık gereken yerlerde plakalar arasına conta konulmalıdır. Basınçlı boru sistemlerine kullanılır.
Sellers kavrama hakkında bilgi veriniz.
İki konik kovanın, bir silindir içinden geçen uzun cıvata ve somun ile birleştirilmesi sonucu milleri uç uca birleştirir.
Alın kavrama hakkında bilgi veriniz.
İçi boş millerin kavratılması için kullanılır. Birleştirilecek miller karşı karşıya getirilir ve alın yüzeylerine vida profiline benzer girinti çıkıntılar oluşturulur. Kavranacak parçalar karşı karşıya getirilir ve girinti çıkıntılar yardımıyla kenetlenir.
Hidrolik ok kavrama hakkında bilgi veriniz.
Hidrolik sıkma sistemi ile yapılan bir kavramadır.
Genleşmeli kavrama hakkında bilgi veriniz.
Miller çalışırken ısı etki altında kalırlar. Isınan millerin boyları her 1 metrede 100 °C’de 1.1 mm uzar. Bu kavramalarda uzamaya karşı pay parmak biçiminde bırakılır.
Oldham kavrama hakkında bilgi veriniz.
Miller arasında boşluk olduğu zaman kullanılır. Bu açıklık miller arasına konulan bir ara parça ile giderilir.
Kardan kavraması hakkında bilgi veriniz.
Millerin bir açı altında çalışması gerektiği durumlarda kullanılır. Genellikle otomobillerin şaftlarında kullanılır.
Mafsallı kavrama hakkında bilgi veriniz.
Miller arasındaki açının büyük olduğu durumlarda (5-7 dereceden büyük) mafsallı kavramalar kullanılır. Bu kavramalar genellikle makara ve dişli çark gibi elemanlarda kullanılır.
