Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 2 Dönem 2 Yazılı Sınav Çalışma Soruları

Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 2 Dönem 2 Yazılı Sınav Çalışma Soruları

2025-2026

Fren Sistemleri (Öğrenme Birimi 9 Soruları)

1. Fren mekanik sistemlerinin temel görevleri nelerdir?
   • Taşıtı yavaşlatmak.
   • Taşıtı tamamen durdurmak.
   • Duran bir taşıtı yerinde sabit tutmak.
2. Maksimum frenleme nedir?
   • Taşıt sürücüsü aniden bir tehlikeyle karşılaşınca taşıtı mümkün olduğu kadar kısa bir zamanda ve mesafede durdurmak zorunda kalır. Yapılan bu frenlemeye maksimum frenleme denir.
3. Frenlemede reaksiyon süresi nedir?
   • Belirli bir hızla seyir hâlindeyken sürücünün ayağını gaz pedalından çekmesi ile fren pedalına basması arasında geçen süreye reaksiyon süresi denir.
4. Frenlemede reaksiyon mesafesi nedir?
   • Sürücünün ayağını gaz pedalından çekip fren pedalına basması arasındaki sürede taşıtın kat ettiği mesafeye reaksiyon mesafesi denir.
5. Ani frenleme sırasında, taşıtın tam duruşuna kadar arka arkaya oluşan zaman dilimleri nelerdir?
   1. Tehlikenin fark edildiği zaman
   2. Sürücünün karar verme zamanı
   3. Sürücünün harekete geçme zamanı
   4. Sürücünün ayağını fren pedalına götürme zamanı
   5. Fren mekanizmasının çalışmaya başlama zamanı
   6. Fren kuvvetinin oluşma ve etkime zamanı
   7. Fren kuvvetinin işleme zamanı
   8. Fren kuvvetinin en yüksek değere ulaşma zamanı
6. Takip mesafesi nedir?
   • Arkadaki taşıtın önündeki taşıta çarpmadan güvenle yavaşlayarak durabilmesi için iki taşıt arasında bırakılması gereken asgari mesafeye takip mesafesi denir.
7. Fren mesafesinin artıran sebepler nelerdir?
   • Yüksek hızlı taşıt
   • Bozuk ve kaygan yol
   • Aşağı yönde fazla eğimli yol
   • Diş derinliği azalan lastiklerle zayıflayan yol tutuşu
   • Uygun değerde olmayan lastik hava basıncı
   • Bakımı yapılmamış fren sistemi
   • Mevsime uygun olmayan lastikler
   • Önce debriyaj sonra fren pedalına basmak
   • Sürücü deneyimi
8. Pascal kanunu nedir?
   • Pascal prensibine göre sıvılar sıkıştırılamaz.
   • Kapalı bir kaptaki sıvının herhangi bir noktasına uygulanan basınç, kabın şekli nasıl olursa olsun, kabın iç yüzeylerinin her noktasına sıvı tarafından aynı büyüklükte iletilir.
9. Verilen şekilde hidrolik fren sistemine ait parçaların isimleri nedir?
   • 
     1. Vakum yardımlı güç ünitesi
     2. Fren hidrolik yağı
     3. Fren pedalı
     4. Pedal hareketini hidrovaka ileten itme çubuğu ve mekanizması
     5. Hidrolik yağ deposu (rezervuar)
     6. Fren merkez silindiri ve pistonu
     7. Disk fren balataları
     8. Disk fren kaliperi ve pistonları
     9. Ön fren boru hattı
     10. Arka fren boru hattı
     11. Kampana fren silindiri ve pistonlar
     12. Kampana fren pabucu
     13. Fren limitörü
10.  Vakum yardımlı hidrolik fren sisteminin genel çalışma düzeni nasıldır?
    • Fren sisteminde pedala kuvvet uygulandığında pedal hareketi önce hidrovak adı verilen vakum güç ünitesine girer. Burada hidrovak tarafından oluşturulan ek bir itme kuvvetinin katkı vermesi ile pedal hareketi merkez silindirine ulaşır. Merkez silindirinde bulunan hidrolik yağı uygulanan bu kuvvet etkisi ile sıkıştırılarak basıncı yükseltilir. Oluşan bu yağ basıncı pistonları ileriye doğru iter. İtmenin etkisiyle pistonlar ilerleyerek önünde bulunan fren hidroliğini sıkıştırır. Burada meydana gelen basınçla kontrol supabı (çek valf) açılarak fren borularına doğru hidrolik yağ akışı başlar ve tekerlek silindirlerine iletilir. Fren pedalına basıldığı sürece oluşan hidrolik basınç etkisi ve dolayısıyla frenleme devam eder.
11. Fren sisteminde pompalamaya imkân veren düzenek nedir?
    • Fren pedalına uygulanan ayak kuvveti sona erdirildiğinde frenleme sırasında oluşan olaylar tersine meydana gelir. Borularda bulunan hidrolik, merkez pompasına geri dönmek ister. Fakat kontrol supabının engellemesiyle silindirin içine aniden dolamaz. Pistonların ön tarafında meydana gelen genişlemeden dolayı bu kısımda düşük basınç meydana gelir, arka tarafta bulunan hidrolik yağı pistonların ön çıkıntısındaki deliklerden lastik segmanların kenarlarını eğerek ön tarafa geçer. Pistonların ön tarafı devamlı dolu bulundurulur. Bu çalışma, frende pompalamaya da imkân verir.
12. Fren merkez silindirinin (merkez pompası) görevleri nelerdir?
    1. Fren hattında hidrolik basıncın hızla oluşmasını sağlamak.
    2. Frenleme sonunda hızla hidrolik basıncı düşürmek ve freni serbest bırakmak.
    3. Sıcaklık farklarından dolayı fren hidrolik sıvısında meydana gelen hacim değişikliklerini dengelemek.
    4. Fren balatalarının aşınması sonucu frenlerde boşluk olmaması için fren hattındaki fren hidroliğini hidrolik deposundan gelen hidrolik yağıyla tamamlamak.
13. Fren merkez silindirinin yapısal özellikleri nelerdir?
    • Merkez pompasında her piston için ayrı silindir düzenlenmesi yapılır. Her piston ve silindiri, diğer piston ve silindirinden bağımsız olarak hidrolik sıvı basıncı üretir. Bu nedenle iki pistonlu merkez silindiri çift kademelidir.
    • Tek kademeli merkez silindirinde ise tek piston bulunur. Pistonların her biri ayrı fren hattını kumanda eder. Her pistonun hidrolik deposu baypas deliği ve doldurma deliği ayrı ve diğerinden bağımsızdır.
14. Fren merkez silindirinin parçaları nelerdir?
    1. Hidrolik deposu
    2. Silindir
    3. Pistonlar
    4. Piston lastikleri (segmanlar)
    5. Piston geri getirme yayları
    6. Çek valf
15. Fren hidrolik deposunun iki bölümlü olmasının amacı nedir?
    • İki bölümlü olmasının amacı, fren devrelerinin birinde kaçak olduğunda diğerinde frenlemeyi sürdürecek hidrolik yağın bulunmasını sağlamaktır.
16. Fren hidrolik depo kapağında yer alan tahliye deliğinin görevi nedir?
    • Depo kapağında bulunan ve atmosfere açık olan tahliye deliği, içerideki basıncın dengelenmesi için konulur.
17. Hidrolik deposunda bulunan hidroliğin seviyesi ne kadar olmalıdır?
    • Hidrolik deposunda bulunan hidroliğin seviyesi, sistemin çalışmasını doğrudan etkiler. Bu seviye, en az depo yüksekliğinin ¾’ü kadar olmalıdır.
18. Fren merkez silindiri içinde yer alan piston üzerindeki lastik segmanların görevi nedir?
    • Pistonun ön tarafında bir lastik segman vardır. Lastik segmanın görevi, basınç kaybını önlemektir. Pistonun arka tarafına ikinci bir lastik segman daha takılmıştır ve hidrolik sıvısının merkez silindirinden dışarıya sızmasını engeller.
19. Fren merkez silindiri içinde yer alan çek valfin (tek yönlü kontrol supabı) görevi nedir?
    • Tek yönlü çalışan bir supaptır. Piston, çalışma sırasında önünde bulunan fren hidroliğini çek valfin içinden fren hidrolik borularına ve tekerlek silindirlerine gönderir. Pedal bırakıldığında tekerleklerde bulunan fren pabuçlarının geri getirme yayının sağladığı kuvvetin yardımıyla borulardaki sıvı, çek valften ters yönde geçerek tekrar merkez silindirine döner. Sıvının basıncı merkez silindirindeki yayın geriliminin altına düştüğünde yay çek valfi yerine oturtarak borulardaki hidrolik yağı basıncının belirli bir değerde tutulmasını sağlar. Böylece bir sonraki frenleme sırasında basıncın kısa zamanda oluşturulmasına ve hareketin geciktirilmeden iletilmesine imkân sağlar.
20. Yardımcı sistem fren boru hattı düzenleme çeşitleri nelerdir?
    1. Çaprazlama 2+2 boru hattı
    2. Ön ve arka dingil bağımsız 2+2 boru hattı
    3. 4 tekerlek birleşik ve ön dingil bağımsız 4+2 boru hattı
21. Fren servosunun (hidrovak, westinghouse) görevi nedir?
    • Pedal kuvvetine yardımcı olmak amacıyla vakum ve atmosfer basıncı arasındaki basınç farkından faydalanarak ek itme kuvveti üretir ve pedala uygulanacak olan pedal kuvvetinin azaltılmasını sağlar. Böylece sürücü, fren pedalına daha az kuvvet uygular.
22. Fren servosunun (hidrovak, westinghouse) çeşitleri nelerdir?
    1. Vakumlu fren servosu (hidrovak)
    2. Elektrikli fren servosu
23. Fren servosunun (hidrovak, westinghouse) fren pedalına basıldığında çalışma durumu nasıldır?
    • Fren pedalına basıldığında vakum kontrol supabı, diyaframın merkez silindiri tarafına vakumun etki etmesini sağlar. Fren pedalı tarafına da atmosfer basıncı etki eder. Böylece diyaframın bir yanında atmosferik basıncın itme etkisi, diğer yanındaysa vakumun çekme etkisi oluşur. Oluşan bu basınç farkı diyaframı ve ona bağlı olan itme çubuğunu merkez silindirine doğru harekete zorlar. Elde edilen bu ek kuvvet, pedala uygulanan kuvvete yardım edecek şekilde merkez silindirinin pistonuna daha fazla kuvvet uygulanmasını sağlar.
24. Fren servosunun (hidrovak, westinghouse) vakum kontrol supabı arızası nasıl anlaşılır?
    • Bu valf arızalandığında değişken basınç odasına vakum uygulanamayacağı için fren pedalından ayak çekildiği zaman diyafram basınç farkından dolayı merkez pompasına doğru kuvvet uygulamaya devam eder. Bunun sonucunda pedala kuvvet uygulanmadığı hâlde frenleme az da olsa devam eder.
25. Fren servosunun (hidrovak, westinghouse) fren pedalı bırakıldığında çalışma durumu nasıldır?
    • Fren pedalı serbest bırakıldığında valf çalıştırma çubuğu ve hava valfinin geri getirme yayı, fren ana merkez silindirinin reaksiyon kuvveti ile fren pedalına doğru hareket eder. Böylece hava valfi kontrol valfine temas ederek değişken basınç odasındaki atmosferik hava geçidi kapanır. Aynı anda hava valfi de kontrol valf yayına baskı yapar. Kontrol valfi vakum valfinden uzaklaşır ve atmosfer havasının sabit basınç odasına geçiş kanalını açar. Bu hareket sonucunda değişken basınç odasından sabit basınç odası içine atmosferik hava akışına müsaade ederek iki oda arasındaki basınç farkını ortadan kaldırır. Piston diyafram yayı yardımıyla fren pedalı yönünde (geriye) itilir ve servo ilk konumuna döner.
26. Vakum pompasının görevleri nelerdir?
    1. Fren sisteminin ihtiyaç duyduğu vakumu karşılamak.
    2. Yeni sistem motorlarda, turbonun devir sınırlaması için gereken vakumu karşılamak.
    3. Yakıt pompasının ihtiyaç duyduğu vakumu karşılamak.
    4. Egzoz gazı geri besleme borusu sistemi kumandasına vakum sağlamak.
27. Vakum pompasının çeşitleri nelerdir?
    1. Mekanik vakum pompası
    2. Elektrikli vakum pompası
28. Vakumlu fren servosunun parçaları nelerdir?
    1. Gövde
    2. Diyafram
    3. Diyafram kolu (itme çubuğu)
    4. Diyaframa ve itme çubuğuna bağlı piston
    5. Piston geri getirme yayı
    6. Vakum kontrol valfi
    7. Vakum rakoru
    8. Dış hava kanalı
    9. Elektrikli vakum pompası
29. Vakum pompasının görevleri nelerdir?
    • Fren sisteminin ihtiyaç duyduğu vakumu karşılamak.
    • Yeni sistem motorlarda, turbonun devir sınırlaması için gereken vakumu karşılamak.
    • Yakıt pompasının ihtiyaç duyduğu vakumu karşılamak.
    • Egzoz gazı geri besleme borusu sistemi kumandasına vakum sağlar.
30. Dizel motorlu taşıtlarda niçin vakum pompası kullanılır?
    • Emme manifoltlarında atmosfer basıncından düşük basıncın aksine turbo sisteminin sağladığı yüksek basınç bulunur. Bu nedenle turbo şarjlı dizel taşıtlarda basınç yardımlı fren servosu kullanılır.
31. Vakum pompasının vakum gönderdiği sistemler nelerdir?
    1. Vakum pompası
    2. Vakum sistemi
    3. Egzoz gazı kapağı
    4. Değiştirme valfi
    5. EGR valfi
    6. Turbo
    7. Sekonder hava supabı
    8. Fren kuvveti amplifikatörü (fren servosu)
    9. Basınç konvertörü
32. Elektrikli vakum pompasının çalışma prensibi nasıldır?
    • Elektrik motoru kanatlı pompayı çalıştırır. Savurma kuvveti ile kanatlar döner ve dış duvarlara itilir. Bu nedenle giriş kanalında büyüyen ve çıkış kanalında küçülen hacimler (hücreler) meydana getirir. Hava, her bir kanat arasında meydana gelen hücreler vasıtasıyla emiş tarafından basınç tarafına atılarak düşük basınç başka bir ifadeyle vakum sağlanmış olur.
33. Limitör (basınç oranlayıcı valf, p valf) niçin kullanılır?
    • Özellikle önden çekişli taşıtlarda ön taraf arka tarafa göre daha ağırdır ve buna ek olarak frenleme anında taşıtın ağırlık merkezi öne doğru hareket eder. Bu hareket ön tarafın ağırlığının artmasına arka tarafın ağırlığının azalmasına neden olur. Ön tarafın frenleme gücüne olan ihtiyacı artarken arka tarafın frenleme gücü ihtiyacı azalır. Ön ve arka lastiklerin aynı frenleme gücüne sahip olduğu kabul edilirse arka lastikler yükün azlığı nedeniyle erken ve kolay frenleme yapar. Bu nedenle arka lastikler kilitlenerek kayar. Kayma sonucu lastiklerin yola tutunması zayıflar ve taşıt düz bir istikamette hareket edemez. Arka lastiklerin ön lastiklerden önce frenleme yapmasını önleyerek bu olumsuzluğu ortadan kaldırmak amacıyla arka tekerleklere giden sistem üzerine bir valf yerleştirilir.
34. Yüke göre basınç oranlayıcı valf (kompansatör) hangi araçlarda, niçin kullanılır?
    • Genellikle kamyon, kamyonet gibi taşıtlarda kullanılır.
    • Arka tekerlekler üzerinde oluşan yük değişimlerine göre arka tekerleklere uygulanan hidrolik basıncını otomatik olarak ayarlar.
35. Araçlarda kullanılan fren hidrolik yağı çeşitleri nelerdir?
    1. DOT2
    2. DOT3
    3. DOT4
    4. DOT5
    5. DOT5.1
36. Fren hidrolik yağında kuru kaynama noktası neyi ifade eder?
    • Fren hidroliğinin saf hâlinin kaynama noktasıdır.
37. Fren hidrolik yağında ıslak kaynama noktası neyi ifade eder?
    • Fren hidroliğinin nem aldıktan sonraki kaynama noktasıdır.
38. Farklı numaralı fren hidrolik yağları niçin karıştırılmamalıdır?
    • Farklı kimyasal özelliklere sahip olan bu hidrolik yağları kesinlikle birbiriyle karıştırılıp kullanılmamalıdır. Çünkü fren sisteminin kauçuk kısımları sadece kendilerine uygun özelliklerdeki sıvıyla çalışabilir. Farklı özelliklerdeki fren hidrolik sıvıları birbirlerine karıştırıldığında basınca dayanım, yağlayıcılık ve kimyasal bileşim özellikleri bozulur. Bu durum fren sistemi parçalarının bozulmasına sebep olur. Bütün piston, keçe ve lastiklerin, sistemdeki bütün lastik contalar ve hortumların değiştirilmesi gerekir.
39. DOT4 fren hidroliği için kullanım süresi veya km ne kadar olmalıdır?
    •  DOT4 fren hidroliği için 18 ay veya 40.000 km kullanım süresi normal kabul edilir.
40. Tekerlek fren mekanizmasına göre fren sistemi çeşitleri nelerdir?
    1. Diskli Tekerlek Fren Sistemi
    2. Kampanalı Tekerlek Fren Sistemi
41. Diskli frenin çalışma prensibi nasıldır?
    • Fren pedalına basıldığında sistemdeki hidrolik sıvı fren merkez ünitesinden boruya itilir. Sıvıların sıkıştırılamaz oluşu ve bulundukları kabın her noktasına aynı basıncı uygulamaları prensibinden yararlanılarak borunun içindeki sıvı basıncı kaliperin içindeki balata pistonuna veya pistonlara iletilir. Piston, aldığı bu itme kuvvetiyle balatalara baskı kuvveti sağlar. Böylece balataları diske doğru iterek dönen diski sıkmaya çalışır. Disk iki balata arasında sıkılarak oluşturulan sürtünme kuvveti yardımıyla tekerlek yavaşlar ve durur.
42. Diskli fren sisteminin avantajları nelerdir?
    1. Dengeli ve çekme yapmayan frenleme mümkündür.
    2. Daha kolay ve hızlı soğuyabilme özelliği vardır.
    3. Bu sayede oluşacak yüksek sıcaklık sebebiyle frenleme kuvvetinde azalma olmaz.
    4. Balataların bastırma kuvveti daha fazladır.
    5. Balataların kontrol edilmesi ve bittiğinde değiştirilmesi kolaydır.
    6. Fren boşluğu otomatik olarak ayarlanabilir.
43. Diskli fren sisteminin dezavantajları nelerdir?
    • Kendi kendine frenleme etkisi yoktur.
    • Bu özellik kampanalı fren sisteminde bulunur.
    • Kampanalı fren mekanizmasından daha büyük çapta tekerlek fren silindiri ve pistonu gereklidir.
    • Balata aşınması kampanalı frenlere göre daha fazla gerçekleşir.
    • Fren pistonu balataya çok yakın olduğundan ısı transferi fazla olur ve bu nedenle fren hidrolik yağının ısınması ve buhar kabarcığı yapma olasılığı artar.
    • Diskli frenlerde el freni mekanizmasının montajı daha zor ve karmaşıktır.
44. Resimde görülen diskli fren sistemi parçalarının isimleri nedir?
    • 
    • 1. Fren diski
    • 2. Kaliper
    • 3. Kaliper tutucusu
    • 4. Kaliper kayıcı pimleri (yüzer kaliperde)
    • 5. Fren hidrolik silindiri
    • 6. Piston veya pistonlar
    • 7. Fren balataları (2 adet)
    • 8. Tekerlek yatağı (rulmanlı yataklama)
    • 9. Toz koruma plakası
    • 10. Balata şimi (titreşim giderici sac)
    • 11. Fren hidrolik borusu
    • 12. Hava alma rakoru
45. Aşağıda resimleri görülen fren disklerinin isimleri nedir?
    • 
      1. Standart tip fren diski
      2. Delikli tip fren diski
      3. Oluklu (yivli) tip fren diski
      4. Havalandırmalı tip fren diski
46. Fren diskleri hangi malzemeden üretilir?
    • Fren diskleri çoğunlukla özel bir gri dökme demirden (perlitik gri dökme demir) yapılır. Krom ve molibden alaşımlı malzeme ise diskin aşınmaya karşı direncini artırır ve yüksek sıcaklıklarda çatlamasını önler. Ayrıca yüksek karbon içeriğinin bulunması diskte oluşan ısının havaya kolaylıkla transfer edilmesini sağlar.
47. Kaliper çeşitleri nelerdir?
    1. Yüzer (Kayar) Kaliper
    2. Sabit Kaliper
48. Kaliperin fren diskine montaj çeşitleri nelerdir?
    1. Kaliper kayıcı, disk sabit
    2. Kaliper sabit, disk hareketli
    3. Her ikisi de sabit
49. Yüzer kaliperli disk frenin çalışması nasıldır?
    • Yüzer kaliperli disk frende kaliper taşıyıcısı sabit, kaliper pistonuyla beraber hareketlidir. Yüzer kaliperli fren sisteminde, kaliperde sadece bir tarafta piston bulunur. Fren pedalına basıldığında hidrolik basıncı hem kaliper gövdesini hem de pistonu hareket ettirerek frenleme kuvvetini oluşturur. Başka bir ifadeyle kaliper gövdesi geriye doğru kayarak diskin diğer tarafındaki balatayı da eşit kuvvette olacak durumda diske doğru bastırır. Böylece balatalar fren diskinin her iki yüzeyine de bastırılarak frenleme gerçekleşir.
50. Sabit kaliperli fren sisteminin çalışması nasıldır?
    • Birinci düzenlemede;
      • Frenleme yapıldığında piston ileri itilir ve önündeki balatanın diske temas ederek diskin de ileriye doğru itilmesini sağlar. Hareket eden disk karşı tarafta bulunan diğer fren balatasına temas eder. Böylece disk iki balata arasında merkezlenerek frenleme kuvvetini oluşturur.
    • İkinci düzenlemedeyse;
      • Fren diskinin her iki tarafında birer adet olmak üzere iki adet kaliper pistonu bulunur. Fren pedalına basıldığında fren hidrolik yağı her iki pistona etki eder. Diskin ön ve arka yüzeyinde karşılıklı bulunan kaliper pistonları hidrolik basınç etkisiyle ileriye doğru hareket ederek tam ortada bulunan fren diskine iki yandan baskı yapar ve balataları diske temas ettirip sürtünmesini sağlayarak frenlemeyi gerçekleştirir.
51. Diskli fren isteminde fren ayarı nasıl gerçekleştirilir?
    • Boşluğun ayarı çoğu kaliperde kaliper gövdesi ile piston arasında sızdırmazlık sağlayan lastik segman yardımıyla sağlanır.
52. Diskli tip fren balata yapımında sürtünme malzemeleri nelerdir?
    • %15 bakır, %5 alümina, %10 Cashew, %5 grafit, %2,5 pirinç tozu, %42,5 barit ve bağlayıcı madde olarak %20 oranında reçine kullanılır.
53. Seramik fren balatasının özellikleri nelerdir?
    1. Çok pahalıdır, bu nedenle orta sınıf taşıtlarda çok fazla kullanılmaz.
    2. Dayanıklı olmasından dolayı frenleme sırasında çok az yapısal değişikliğe uğrar.
    3. Çok az fren tozu üretir.
    4. Yüksek sıcaklıklarda bile çok yüksek değerde frenleme kuvveti üretebilir.
54. Diskli fren mekanizmasında balatanın çabuk aşınmasının nedenleri nedir?
    1. Balata yüzeyinin küçük olması nedeniyle üzerine gelen frenleme basıncının yüksek olması
    2. Düşük kalitede malzemelerden yapılması
    3. Frenleme sırasında meydana gelen yüksek sıcaklık
    4. Tekerlek mekanizmasındaki montaj hataları ve ayar bozuklukları (konumlandırma hataları)
55. Fren sistemine giren havanın zararları nelerdir?
    • Fren hidroliğinde havanın olması hidroliğin içinde hava kabarcıklarının oluşmasına sebep olur. Bu kabarcıklar basıncın yeterli değerde yükselmesini ve doğru şekilde ulaştırılmasını önlediği için fren veriminin düşmesine sebep olur. Ayrıca hidrolik yağı temas ettiği havanın içindeki su buharını bünyesine alarak nemli duruma gelir. Nem, hidrolik yağın kaynama noktasının düşmesine neden olur. Fren hidroliğinin sistemde çalışırken ısınarak kaynama noktasını aşması fren sisteminde buhar kilitlenmesine neden olur ve frenler tutmaz.
56. Kampanalı fren sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
    • 
      1. Kampana
      2. Tekerlek fren silindiri (tekerlek fren merkezi)
      3. Fren silindiri içindeki pistonlar
      4. Pabuçlar
      5. Balatalar
      6. Fren boşluk ayarlayıcı mekanizma
      7. Geri getirme yayları
      8. Koruyucu siper tablası
      9. El freni mekanizması
57. Fren kampanasının görevi nedir?
    • Balataların içten dışa sıkıştırma yöntemiyle sağladığı frenleme kuvvetinin yardımıyla tekerleklerin dönüş hızını azaltarak taşıtın yavaşlaması ya da durmasını sağlar.
    • Frenleme esnasında oluşan ısıyı emer ve frenleme yüzeyinden uzaklaştırır.
58. Kampananın değiştirilmesini gerektiren arızalar nelerdir?
    1. Balata temas çapının maksimum ölçüye ulaşması
    2. Aşırı ısınmaya maruz kalması
    3. Çatlak tespit edilmesi
    4. Frenleme yüzeylerinde sert çukur benekler meydana gelmesi
    5. Bijon deliklerinin yıpranması veya büyümüş olması
    6. Balata yüzeyinde derin çizgiler oluşması
    7. Frenlemede aşırı ısıya yol açabilecek hatalı bir montaj durumunun olması
    8. Yapılan kontrolde eğrilik, ovallik veya çarpıklık tespit edilmesi
59. Kampanalı fren sisteminde fren balatalarından beklenen özellikler nelerdir?
    1. Her çalışma şartında sabit bir sürtünme performansı
    2. Yüksek sürtünme yeteneği
    3. Yüksek sıcaklık direnci
    4. Yüksek ısı iletkenliği
    5. İyi korozyon direnci
    6. Yüksek mekanik dayanım
    7. Düşük gürültü seviyesi
    8. Sağlığa ve çevreye zararlı olmayan balata malzemesi
    9. Aşınma mukavemeti yüksek ve karşı malzemede düşük aşındırma
60. Kampanalı fren sistemine ait standart malzemeler ile üretilen bir balatada hangi malzemeler kullanılır?
    • %20 reçine, %15 bakır, %5 alümina, %10 cashew, %5 grafit, %2,5 pirinç tozu ve %42,5 barit içeren standart malzemeli olarak üretilir.
61. Kampanalı fren sisteminde fren tekerlek silindirinin görevi nedir?
    • Merkez pompasında oluşturulan hidrolik basıncı, pistonların oluşturduğu itme kuvveti yardımıyla fren pabuçlarına mekanik bir kuvvet olarak iletir ve pabuçları kampanaya doğru açarak frenleme kuvvetinin oluşturulmasını sağlar.
62. Kampanalı tekerlek fren mekanizmasının çalışması nasıldır?
    • Fren pedalına basıldıktan sonra merkez silindirinde oluşan basınç, tekerlek fren silindirine kadar iletilir. Tekerlek silindirinin pistonları bu basıncı itme kuvveti şeklinde pabuçlara iletir ve pabuçlar açılmak suretiyle kampanaya temas ederek dönmekte olan kampanayı durdurur. Frenleme sırasında taşıtın hareketli oluşundan dolayı meydana gelen kinetik enerji sürtünme sonucunda ısıya dönüşür.
63. Kampanalı tekerlek fren mekanizmasında kendi kendine frenleme etkisi (kendiliğinden self enerji) nedir?
    • Kampana sola dönerken frene basılmasıyla tekerlek fren silindirindeki pistonlar, fren pabuçlarını sola ve sağa doğru açar. Dönüş yönü sola olduğundan soldaki fren balatası kampanaya bastırıldığında kampanayla beraber dönme eğilimi gösterir başka bir ifadeyle fren itme kuvvetine ilave olarak kendiliğinden sürtünme yönünde bir baskı ile frenleme etkisi oluşur ve bu balatada oluşan frenleme kuvveti artar.
64. Pabuç bağlantısına ve silindir çalışma özelliğine göre kampanalı fren çeşitleri nelerdir?
    1. Simpleks
    2. Duplex (dubleks)
    3. Servo
    4. Duo-dubleks
65. Simpleks kampanalı fren sisteminin yapısı nasıldır?
    • İki pistonlu bir silindir, ileri geri hareketlerde açılan ve kapanan bir fren pabucuna sahiptir. Açılan fren pabucunda self enerji olması bir avantaj iken yüksek sıcaklıklarda sürtünme katsayısının düşmesi bir dezavantajıdır.
66. Dubleks kampanalı fren sisteminin yapısı nasıldır?
    • Her birinde tek piston olan iki silindire, ileri harekette açılan ve geri harekette kapanan iki adet fren pabucuna sahiptir. İleri harekette yüksek oranda self enerji özelliği vardır. Bunun yanında yüksek sıcaklıklarda fren kuvvet kaybı fazladır ve taşıtın geri hareketinde frenleme için daha fazla güç gerektirir.
67. Servo kampanalı fren sisteminin yapısı nasıldır?
    • İki pistonlu bir silindire sahiptir. Destek yatağı ikinci pabuç yönünde hareketlidir. İleri harekette açılan iki pabuç, ileri harekette açılan iki sekonder pabuçmuş gibi yardımcı bir presleme kuvveti ile kampana üzerinde baskı kuvveti oluşturur.
68. Duo-dubleks kampanalı fren sisteminin yapısı nasıldır?
    • Çift tespit pimli ve çift tekerlek silindirli bir fren mekanizması çeşididir. Her silindirde iki piston, ileri ve geri hareketlerde açılan bir fren pabucu vardır. İleri ve geri harekette güçlü bir şekilde self enerji özelliği vardır. Fakat bunun yanında yüksek sıcaklıklarda frenleme kuvvetinin artırılması gerekir.
69. Kampanalı fren sisteminde ayar yapılması gereken standart boşluk değeri nedir?
    • Ayar yapılması gereken standart boşluk değeri 0,2-0,4 mm arasındadır.
70. Kampanalı fren sisteminde otomatik boşluk ayar mekanizması nasıl çalışır?
    • Balata aşınması nedeniyle balata, kampana arasındaki boşluk ve dolayısıyla frenleme sırasındaki pabuç hareket yolu artar. Aşınma nedeniyle oluşan pabuç hareketi bir diş adımı kadar fazla olduğunda dişli ayar çubuğu yuvasından dönerek bir diş dışa doğru açılır ve boşluk yine başlangıçtaki değerine düşer. Diğer bir anlatımla üzerinde vida dişleri bulunan ayar çubuğu balata aşındıkça dönerek yuvasından çıkar ve boyunun uzamasına neden olur. Boyundaki uzama kadar pabucu kampanaya doğru itip aradaki boşluğun artmasını engelleyerek sabit değerde kalmasını sağlar.
71. Diskli fren sistemi ve kampanalı fren sisteminin karşılaştırılması nasıldır?
    • Diskli fren sistemi hava ile daha kolay temas eder. Bu nedenle kampanalı fren sistemine göre daha çabuk soğutulur.
    • Kampanalı fren sisteminde balatalar kapalı ortamda çalıştığından oluşan sıcaklığı üzerinden çabuk şekilde atamaz ve frenleme işlemini yüksek sıcaklıkta yapar. Bu nedenle frenleme verimi diskli frene göre daha düşüktür.
    • Diskli fren sisteminde bakım yapmak kolaydır.
    • Diskli frende onarım süresi kampanalı fren sistemine göre daha kısadır.
    • Diskli frende balatalar iki yüzeyden diske baskı kuvveti uyguladığı için daha fazla frenleme kuvvetine sahiptir.
    • Kampanalı fren sisteminde eleman sayısı diskli fren sistemine göre daha fazladır.
    • Diskli fren sisteminde el freni mekanizmasını yerleştirmek daha zor ve maliyeti fazladır.
    • Kampanalı frende olduğu gibi diskli fren de kendi kendini otomatik olarak ayarlar.
    • Diskli fren sisteminde diskin sıcaklığı yükseldiğinde genleştiğinden otomatik ayar düzenleyici mekanizmaya yardımcı olur.
72. Fren kampanasında oluşabilecek arıza durumları nedir?
    • Çatlama, çizilme, ovalleşme, ince ısı çatlağı, yağlanma, sert benek, parlaklaşma gibi arıza durumları ovalleşme hariç diskli fren için de geçerlidir.
73. El fren mekanizma çeşitleri nelerdir?
    1. Elle kumandalı mekanik sistemli park freni
    2. Fren pedalı ile çalıştırılan mekanik sistemli park freni
    3. Elektromekanik sistemli park freni
74. El freni (park freni) tutuş özelliği ne kadar olmalıdır?
    • El freni, yüklü bir taşıtı %16 eğimli, kuru bir yokuş yolda tutabilmelidir.
75. Resimde görülen mekanik el freni paçalarının isimleri nedir?
    • 
      • 1. El freni kolu
      • 2. Kilit mekanizması
      • 3. Kilit çarkı
      • 4. Ara levye
      • 5. El freni çubuğu veya tel halatı (kısa)
      • 6. Dengeleme elemanı
      • 7. Ayar cıvatası ve somunu
      • 8. Uzun tel halatlar (her tekerlek için bir adet)
      • 9. Tekerlek bağlantı mekanizması
76. Kampanalı fren sisteminde el freni sisteminin yapısı nasıldır?
    • Tekerlek el freni mekanizmasındaki levyenin üst ucu bir pabuca tespit edilir. Tespit cıvatasının hemen altına bir dayanma laması yerleştirilir. Lamanın bir tarafı el freni levyesine diğer tarafıysa karşı pabuca dayandırılır. El freni levyesinin alt ucuna ise kablo ya da çubuk bağlanır. El freninin çekilmesi sonucu halat kablo levyenin alt tarafını çekince levye dayanak lamasını pabuç kampanaya dayanıncaya kadar iter.
77. Diskli fren sisteminde el freni sisteminin yapısı nasıldır?
    • El freni mekanizması, disk fren kaliperinin içine monte edilir. Levyenin hareketi levye milinin dönmesine neden olur. Mil ise pistonu hareket ettirir ve balata diske baskı yaparak frenleme gerçekleşir.
78. Elektromekanik sistemli park freninin görevleri nelerdir?
    1. Park hâlindeyken taşıtı yerinde tutmak.
    2. Servis freni sisteminin arızalanması durumunda acil frenleme yapmak.
    3. Yokuş yukarı hareket ederken taşıtın geriye kaymasını önlemek.
79. Elektromekanik sistemli park freninin avantajları nelerdir?
    1. El freni kolunun yerine kompakt düğme bulunur.
    2. Elektromekanik sistemli park freninin ayarlama işlemine gerek yoktur.
    3. Taşıt çalıştırıldığında elektromekanik sistemli park freni otomatik olarak devreden çıkar.
80. Elektromekanik sistemli park freninin dezavantajları nelerdir?
    1. Mekanik park frenleri frenleme kuvvetinin ayarlanmasına olanak tanır. Elektromekanik sistemli park freni için bu özellik yoktur.
    2. Tamamen boşalmış bir akü ile el frenini devreden çıkarmak imkânsızdır.
    3. Daha yüksek maliyeti vardır.
81. ABS (Anti-lock Brake System) fren sisteminin görevi nedir?
    • Acil frenleme durumunda tekerleklerin kilitlenmesini önleyerek taşıtın güvenli şekilde manevra yapmasını ve hareket doğrultusunu kaybetmeden durmasını sağlar.
82. Aracın kayması nedir?
    • Fren kuvveti uygulanan tekerlek, taşıtın hızına uygun olmayan şekilde yavaş dönerse bu olaya kayma denir.
83. En ideal fren durumu lastik ve zemin durumuna göre nasıl olmalıdır?
    • En ideal fren durumu lastik ve zemin durumuna göre %10 ve %50 değerleri arasındaki kayma durumudur.
84. Kilitlenmeyi önleyen sistemin (ABS) çalışma prensibi nasıldır?
    • Frenleme sırasında tekerlekle yol arasındaki kaymayı hesaplayarak belirli bir değerin üzerine çıkmış kayma şartlarında devreye girer. Bunun için hız sensörleri vasıtasıyla tekerleklerin hızları ölçülerek elde edilen değerlerin ortalamasından belirlenen taşıt hızı esas alınır.
85. ABS sistemiyle frenleme durumunda tekerlek hızı ve fren basınç değişimi arasındaki ilişki nedir?
    • Elektronik kumanda ünitesi, kuvvetli bir tekerlek yavaşlama sinyali alınca fren basıncını yükseltmeden o ana kadar ulaşılan değerde tutar. Eğer tekerleğin dönüş sayısı azalmaya devam ederse fren silindirindeki basınç düşürülür. Tekerlek daha zayıf kuvvetle frenlenir. Tekerlek daha hızlı dönmeye başlayınca basınç tekrar yükseltilerek tekerlek devir sayısının düşürülmesi amaçlanır. Böylece güvenli frenleme gerçekleştirilmeye çalışılır.
86. ABS sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
    1. Elektrohidrolik kontrol ünitesi
    2. Fren silindiri
    3. Servo fren ünitesi
    4. Fren hidrolik deposu
    5. Ön tekerlek devir sensörü
    6. Ön fren diskleri
    7. ABS arıza uyarı lambası
    8. Fren lambaları anahtarı
    9. El freni kolu
    10. Fren basınç kontrol regülatörleri
    11. Arka tekerlek devir sensörü
    12. Arka fren kampanaları
    13. Test soketi
87. Tekerlek hız sensörleri nasıl çalışır?
    • Sistemin çalışması için gereken hız, tekerleklerin poryası üzerine yerleştirilen hız sensörü yardımıyla elde edilir. Bu bilgiler, manyetik alan değişimi sayesinde elde edilen elektrik sinyalleri şeklinde ECU’ya iletilerek gereken değerleri belirlemek için kullanılır.
88. ABS sistemini oluşturan hidrolik modülatörün kısımları nelerdir?
    • • Tekerleklere iletilen hidroliği yönlendiren selenoid valfler
    • • Pompa motoru
    • • Hidrolik pompa
    • • Hidrolik akümülatör
    • • Fren basınç regülatörler
89. ABS’nin avantajları nelerdir?
    • • Frenleme sırasında yön istikrarı sağlar.
    • • Frenleme sırasında direksiyon kontrolü sağlar.
    • • Optimum (en uygun) fren mesafesi sağlar.
    • • Lastiklerin ömrünü uzatır.
90. ABS’nin dezavantajları nelerdir?
    • • Viraja çok süratli girilmesinden kaynaklanan savrulma ve sürüklenmede normal fren sistemi gibi ABS fren sistemi de etkili olamaz.
    • • Çok ıslak yolda çok süratli gidilirse ABS etkisiz kalabilir.
91. Patinaj önleme sisteminin görevi nedir?
    • Taşıtın harekete geçmesi ve hızlanması sırasında döndürülen tekerleklerin patinaj yaparak dönmesini engeller. Böylece taşıt doğrultusu bozulmadan hareketini sürdürür.
92. Çekiş kontrol sisteminin çalışması nasıldır?
    • Tahrik tekerleğinde kayma tespit edildiğinde, ASR kontrol ünitesinden gelen veriler yardımıyla Elektronik Fren Kontrol Modülü çekiş kontrol moduna geçer. Önce Elektronik Fren Kontrol Modülü tahrik tekerleklerine giden tork miktarını azaltır ve aktarılan tork değerini ASR ECU’suna bildirir.
93. Elektronik denge programı (ESP) sisteminin görevi nedir?
    • ESP sistemi, içinde barındırdığı elektronik sensörler sayesinde fren sistemini kontrol ederek taşıtın kaymasını ve savrulmasını engeller. Bunu da hem direksiyon hareketlerini hem de gaz pedalının açısını algılayan sensörleri kullanarak yapar.
94. Elektronik denge programı (ESP) sisteminin sürücüye sağladığı faydalar nelerdir?
    • • ESP sistemi, bir virajı dönerken ani fren ve hızlı manevra yaparken taşıtın savrulmasını önlemek için sürücüye daha fazla kontrol imkânı tanır.
    • • Tehlikeli koşullarda sürücünün direksiyon kontrolünü tekrar kazanmasına yardımcı olur.
    • • Arkadan kayma önden kayma gibi kayma durumlarında taşıtı uygun yöne yönlendirmek için frenleri otomatik olarak etkinleştirir ve savrulmaların önüne geçerek oluşabilecek kazaları önler.
95. Elektronik denge programı (ESP) sisteminin kullandığı veriler nelerdir?
    • • Tekerleklerin dönme frekansı
    • • Motor hızı frekansı
    • • Fren hatlarındaki basınç değeri
    • • ABS yanıt frekansı
    • • Direksiyonun pozisyon açısı
    • • Gaz pedalının konumu
    • • Gaz kelebeğinin pozisyonu
    • • Taşıtın dikey ve yatay eksenindeki açısal değişimler
    • • Enine ivme değerleri
96. Elektronik denge programı (ESP) sisteminin kullandığı sensör ve yardımcı elemanlar nelerdir?
    • • Yanal kayma sensörü
    • • Dikey eksende savrulma sensörü
    • • Yavaşlama sensörü
    • • Düz hızlanma sensörü
    • • Direksiyon açı sensörü
    • • Tekerlek devir sensörleri
    • • Gaz kelebeği konum sensörü
    • • Fren merkez silindiri basınç sensörleri
    • • ASR/ESP anahtarı
    • • Aktif servo fren (fren ön yükleme basıncını ayarlama)
    • • ASR/ESP uyarı lambası
97. Direksiyon dönme açısı sensörü nerede bulunur?
    • Sensör, direksiyon simidi ile direksiyon milinin arasındadır.
98. Elektronik denge programı (ESP) sistemi ne zaman devreye girer?
    • ABS ve ASR sistemleri, kontrolsüz dikine hareketlere müdahale ederken ESP kontrolsüz yanal hareketlere müdahale eder.
    • Yanlamasına kaymayı başka bir ifadeyle aracın yan tarafa kaçmasını, kontrol altına alabilmek ve böylece sürücü hatalarına bağlı kazalara büyük oranda engel olmak için ESP sistemi devreye girer.
99. Elektronik fren kuvveti dağılım sisteminin (EBD) görevi nedir?
    • EBD kontrol sistemi, ABS’yi kullanarak sürüş koşullarına ve taşıt yüküne bağlı olarak ön ve arka tekerlekler arasındaki fren gücünün dağıtımını optimize eder.
100. Elektronik fren kuvveti dağılım sisteminin (EBD) çalışması nasıldır?
     • EBD elektronik kontrol ünitesi, dört tekerlekteki hız sensörlerinin gönderdiği sinyalleri dikkate alarak tekerleklerin hızını, yavaşlamasını ve kayma oranını hesaplar. Kayma oranına göre elektronik kontrol ünitesi, basınç düşürme valfini kullanarak her bir tekerleğe giden hidrolik yağ basıncını üç modda (basınç düşürme, basınç tutma ve basınç yükseltme) kontrol eder.
101. OBD’nin (On-Board Diagnostic) tanımı nedir?
     • Kendi kendine arıza teşhisi anlamına gelir.
102. DTC’nin (Diagnostic Trouble Code) tanımı nedir?
     • Arıza kodu (hata kodu)
103. BCM’nin (Body Control Module) tanımı nedir?
     • Karoseri Kontrol Modülü
104. ECM’nin (Engine Control Module) tanımı nedir?
     • Motor Kontrol Modülü
105. OBD standartlarının amacı nedir?
     • OBD standardı sayesinde; taşıt üzerindeki tüm donanım elektronik olarak kontrol edilir, arızalar anlık olarak teşhis edilir, arıza hafızasına kaydedilir ve istenen anda okunması mümkün olur.
106. Havalı fren sistemini oluşturan ana elemanlar nelerdir?
     • 1. Kompresör
     • 2. Hava soğutucu
     • 3. Hava emiş filtresi
     • 4. Hava filtresi
     • 5. Basınç regülatörü
     • 6. Fren pedal valfi
     • 7. Diyaframlı fren silindirleri (fren hava odaları, fren körükleri) ya da diskli fren mekanizmaları
     • 8. Hava tahliye valfleri
     • 9. El freni valfleri
     • 10. Su tahliye valfleri
     • 11. Hava tankı veya tankları
     • 12. Emniyet valfleri
     • 13. Borular ve hortumlar
     • 14. Boru ve hortum bağlantı elemanları
107. Havalı fren sisteminde yer alan kompresörün görevi nedir?
     • Kompresör, havayı sıkıştırarak basınçlı duruma getiren ve hava deposuna gönderen elemandır.
108. Havalı fren sisteminde yer alan hava tahliye valfinin görevi nedir?
     • Frenleme bitince tekerlek, fren hava odalarındaki basınçlı havayı kısa sürede dışarıya bırakarak frenlerin serbest duruma dönmesini sağlar.
109. Havalı fren sisteminde yer alan hava kurutucusunun görevi nedir?
     • Kompresörün emdiği havanın içinde buhar formunda su bulunur. Kompresörde basınçlı duruma gelen hava, çok sıkı yerleştirilmiş granül maddelerden oluşan kurutucudan geçer ve kurutulur.
110. Fren sistemine gönderilen havanın nemi alınarak kurutulmasının sağladığı avantajlar nelerdir?
     • • Valflerde veya diğer mekanizmalardaki yağlayıcı maddenin yüzeylerden silinmesini önler.
     • • Fren sisteminde su buharının yol açabileceği donma riskini ortadan kaldırır.
     • • Fren sisteminin çeşitli elemanlarını korozyondan koruyarak ömrünü uzatır.
     • • Havanın içinden yağ ve su arındırıldığı için sistemde birikintilere yol açmaz.
111. Dört devreli emniyet valfinin görevi nedir?
     • İşletim esnasında herhangi bir fren devresinde hava kaybı olması hâlinde söz konusu fren devresini iptal eder ve bunun yerine hâlen işler olan diğer fren devrelerine basınçlı havanın geçişini sağlar.
112. Havalı fren sisteminde basınç regülatörü niçin kullanılır?
     • Fren devresinin aşırı basınçtan korunması için basınç regülatörü kullanılır.
113. Havalı fren sisteminde hava tankı niçin kullanılır?
     • Basınçlı hava depolamanın yanında sistemdeki hava kurutucusuna ek olarak havanın içinde yoğunlaşmış olan suyu toplamak içinde kullanılır.
114. Havalı fren sisteminde iki devreli fren pedalı valfinin görevi nedir?
     • Pedala basma miktarı ile orantılı olarak depodan fren sistemine geçen havanın basıncını düzenlemektir.
115. Havalı fren sisteminde el freni valfinin görevi nedir?
     • Sistemdeki basınçlı havayı tekerlek hava odalarına ileterek tekerleklerin kilitlenmesini ve taşıtın sabit olarak durmasını sağlar.
116. Yüke duyarlı otomatik fren sistemi valfinin (Fren Kuvveti Regülatörü) görevi nedir?
     • Kuru yolda mümkün olan en yüksek frenleme kuvvetiyle tekerleklerin kilitlenmeden frenlemesini sağlar.
117. Aşağıdaki şemada görülen havalı fren sisteminin parçaları nelerdir?
     • 
       • 1. Arka servis fren hattı basınç deposu
       • 2. Ön servis fren hattı basınç deposu
       • 3. Park freni ve yardımcı sistemler hattı basınç deposu
       • 4. Kompresör
       • 5. Hava kurutuculu basınç regülatörü
       • 6. Dört devreli emniyet valfi
       • 7. İki devreli fren pedal valfi ve fren pedalı
       • 8. El freni kolu
       • 9. Römork kumanda valfi
       • 10. Hava supabı
       • 11. Membran fren silindirleri
       • 12. Röle valfler
       • 13. Ön fren tablaları
       • 14. Röle valf
       • 15. Yüke duyarlı fren valfi
       • 16. Kombi fren silindirleri
       • 17. Arka fren tablaları
       • 18. Kırmızı kaplin bağlantısı
       • 19. Sarı kaplin bağlantısı
118. Elektronik kontrollü havalı (pnömatik) frenlerin (EBS) görevi nedir?
     • Sistem, fren pedalı vasıtasıyla belirtilen yavaşlama isteğine göre yavaşlamanın elde edileceği fren basıncını hesaplayarak manyetik valflerin uygun basınçtaki bu havayı tekerlek fren ünitesine göndermesini sağlar.
119. Elektronik kontrollü havalı (pnömatik) fren (EBS) sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
     • Elektronik Kontrol ÜnitesiOransal Röle ValfABS Manyetik ValfleriRedundans Valfi
     • Aks Modülatörü
120. Elektronik kontrollü havalı (pnömatik) fren (EBS) sisteminin çalışması nasıldır?
     • EBS tamamen pnömatik çalışan iki devreli sistem bölümünden ve bunun üzerindeki tek devreli elektropnömatik bir sistem bölümünden oluşur. Tek devreli elektropnömatik sistem bölümü; merkezî bir elektronik kumanda cihazı, arka aks modülatörü, iki adet ABS valfi, fren değer vericisi ve ön aks için oransal röleden oluşur.
     • Fren değer vericisi, fren pedalına basılma miktarını belirleyerek kontrol ünitesine bilgi gönderir. Ayrıca fren pedalı konumuna göre havanın geçişine izin verir.
121. Retarder nedir?
     • Servis freninden (ayak freni) bağımsız olarak düzenlenen bu fren sistemi, ayak freninin kullanılmasına gerek kalmadan taşıtın hızını azaltır ve gerektiğinde güvenli durma mesafesinde durdurulmasını sağlar.
122. Retarder taşıtta nerelere montajlanır?
     • Vites Kutusu (Şanzıman) Çıkışına veya Diferansiyel Girişine Montaj
     • Tahrik Hattına Serbest Montaj
     • Birleşik Montaj
123. Retarder çeşitleri nelerdir?
     • 1. Hidrodinamik Retarder
     • 2. Elektromanyetik Retarder