Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 1 Dönem 2 Yazılı Sınav Çalışma Soruları

Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 2 Dönem

yazar
1. Dönem 1. Yazılı 1. Dönem 2. Yazılı
2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı

Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 2 Dönem 1 Yazılı Sınav Çalışma Soruları

Hazır Sınavlar

TEST

Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 2 Dönem 1 Yazılı Sınav Çalışma Soruları

2025-2026

Süspansiyon sistemleri: (Öğrenme Birimi 7 Soruları)

  1. Süspansiyon sisteminin faydaları nelerdir?
    • Yollardaki bozukluklardan kaynaklanan şok darbeleri ve titreşimler absorbe edilir.
    • Araç ağırlığının yola daha iyi iletilmesi sağlanır.
    • Taşıt tekerlerinin yol ile teması iyileştirilerek sürüş kararlığı artırılır.
    • Sürücü ve yolculara daha konforlu bir yolculuk sağlanır.
    • Özellikle ilk hareket ve durmalarda meydana gelen şahlanma, dalma hareketleri önemli ölçüde sınırlandırılır.
    • Sürücüye gerçekçi bir “yol hissi” sağlanarak daha güvenli sürüş deneyimi elde edilir.
  2. Süspansiyon sisteminde yayların görevi nedir?
    • Süspansiyon sistemlerinde kullanılan yaylar, yollardan gelen şok darbelerini üzerine alarak bu kuvvetlerin araç şasisine iletilmesini engeller.
  3. Arazi taşıtları ve ağır ticari araçlarda yaprak yayların kullanılma nedenleri nedir?
    • Araç ağırlığından kaynaklanan dikey kuvvetler
    • İvmelenme ve frenleme sonucu oluşan uzunlamasına kuvvetler
    • Merkezkaç kuvvetler ve yanal kuvvetler
    • Tekerleklerde oluşan moment ve frenleme momenti gibi bu kuvvet ve momentlere iyi tepkiler vererek sürüş kararlılığını artırır.
  4. Helezon yaylar ile yaprak yayların karşılaştırılması nasıldır?
    • Yaprak yaylara göre daha küçük yapıda olduklarından daha az yer kaplar ve daha hafiftir.
    • Yaprak yaylara göre iki kata yakın darbe emme kapasitesi vardır.
    • Yaprak yaylara nazaran çok daha sessiz çalışır.
    • Kesme kuvvetlerinin yanında eğme kuvvetlerine de dayanıklılık gösterir.
    • Araç üzerinde oluşan kuvvet ve momentlere yaprak yay kadar iyi tepki veremediklerinden yardımcı ekipmanlara ihtiyaç duyulur.
  5. Lastik yayların özellikleri nelerdir?
    • Herhangi bir metal yaya göre çok daha fazla enerji depolayabilir.
    • Daha az yer kaplar ve çok daha hafiftir.
    • Titreşim izolasyonları çok daha iyidir.
    • Diğer metal yaylar gibi aniden kırılma riskleri çok azdır.
    • İç sürtünmeleri sonucunda bir amortisör gibi davranır.
    • Yorulma dayanımları düşük olduğundan yumuşama ve sünme gibi problemler zamanla görülebilir.
  6. Burulma çubuklarının temel özellikleri nelerdir?
    • Hafiftir ve az yer kaplar.
    • Bakımı kolay ve ucuzdur.
    • Sürüş konforu diğer yaylara nazaran daha yüksek yaylardır.
    • İvmelenme ve frenleme momentlerine tepkisi yetersiz olduğundan ilave ekipmanlara ihtiyaç duyulur.
  7. Süspansiyon sistemlerinde amortisörler niçin kullanılır?
    • Yayların salınım hareketini hızlı bir şekilde sonlandırmak ve yaylarla tekerleklerin yol ile iyi bir temasa sahip olmasını sağlamak için kullanılır.
  8. Gazlı amortisörlerin özelliği nedir?
    • Amortisörlerde kullanılan gaz, yağın basınçlı kalmasını sağlayarak yağ akışını yavaşlatıp süspansiyon yayının salınımını minimize eder ve yağın rezerv silindirine ani bir şekilde geçmesini engeller. Bu sayede yağda köpüklenme de oluşmaz.
  9. Süspansiyon sistemlerinde salıncakların görevi nedir?
    • Ön tekerlek grubu (süspansiyon sistemi, fren sistemi vb.) elamanları ile araç şasisi arasındaki bağlantıyı kuran ana parçadır. Tekerleğin dikey eksende hareketine olanak sağlar.
  10. Süspansiyon sistemlerinde Z rotun görevi nedir?
    • Z rot, dış lastiklere daha fazla iç lastiklere daha az ağırlık koyma eğilimindedir ve
    • Savrulmayı azaltır.
    • Ayrıca direksiyon kontrolünü de artırır.
    • Z rot, otomobilin gövdesinin bir dönüş boyunca düz kalması ve ağırlığın dört tekerleğe de eşit dağılmasını sağlamak için kullanılır.
  11. Süspansiyon sistemlerinde Z rot nereye bağlanır?
    • Z rotun bir ucu amortisöre diğer ucu ise denge koluna bağlanır.
  12. Süspansiyon sistemlerinde rotilin görevi nedir?
    • Araçların ön süspansiyonunda yer alan rotiller, tekerleklerin bağımsız olarak yukarı ve aşağı yönlü hareket etmesini sağlar.
    • Aynı zamanda, sola veya sağa doğru dönüşlerde de direksiyon sistemine destek verir.
    • Süspansiyon sistemi elemanlarının hareketi boyunca lastiğin yola temasının devamlılığını sağlar.
  13. Süspansiyon sistemlerinde traversin görevi nedir?
    • Aracın ön tarafındaki ön takım parçalarını taşıyan ve ana şasiye bağlayan alt gövde parçasıdır.
  14. Süspansiyon sistemlerinde sönümleme elemanlarının (takozlar) görevi nedir?
    • Amortisör yay çifti görevi görerek metal parçaların birbirine sürtünmesiyle oluşan titreşimleri ve gürültüyü engeller.
  15. İdeal bir süspansiyon sisteminden beklenen işlevler nelerdir?
    • Yolda bulunan tümsek ve çukurların oluşturdukları hareket enerjisini absorbe ederek araç şasisine iletilmesini engellemek.
    • Özellikle dönüşlerde araç gövdesinde oluşan hareketleri sınırlamak.
    • Aracın yükü değişse de araç yüksekliğini istenilen seviyede tutmak.
    • Ani frenleme ve ani ivmelenmelerde araç gövdesinin yaptığı şahlanma ve öne yığılma hareketlerini engellemek.
    • Yol koşulları ne olursa olsun konforlu bir sürüş sağlarken yol tutuşu, direksiyon ve yol hissi gibi parametreleri de en iyi şekilde yerine getirmek.
  16. Aktif süspansiyon sistemlerinde değişen sürüş şartlarını algılayan sensörler nelerdir?
    • Gövde yükseklik sensörü
    • Direksiyon açı sensörü
    • Doğrusal ivmelenme sensörü
    • Yanal ivmelenme sensörü
    • Fren basınç sensörü
    • Gaz pedalı pozisyon sensörü
    • Araç hız sensörü
    • Yük sensörü
    • Mod seçici (ekonomi, konfor, performans vb.)
  17. Havalı süspansiyon sistemini oluşturan elemanlar nelerdir?
    • Hava tüpü (körük)
    • Şartlandırıcı ve filtre
    • Kompresör, regülatör ve valf grubu
    • İvme ve yükseklik sensörleri
    • Gösterge paneli ve kumanda modülü
    • Amortisör
    • Hava deposu
  18. Süspansiyon sisteminin görevlerini yazınız. (5 Tane)
    • Çekiş yapan tekerlekler tarafından tahrik kuvvetini aktarmak ve aynı zamandaaksın düzgün konumunu sağlarken her bir tekerlek tarafından yaratılan frenleme kuvvetini araç gövdesine iletmek.
    • Sürüş esnasında lastikler ile birlikte çalışarak yolcuları veya taşınan yükü korumak ve sürüş konforunu iyileştirmek amacıyla yol yüzeyinin yapısından kaynaklanan titreşimleri, salınımları ve ani şokları sönümleyerek yumuşatmak.
    • Direksiyon hâkimiyeti ve yönlenme dengesini geliştirmek için sürekli olarak tekerleklerin yol yüzeyindeki bozuklukları izlemesini sağlayarak sürüş esnasında aracı dengelemek.
    • Akslar üzerinde gövdeye destek olarak gövde ile tekerlekler arasında uygun geometrik ilişkiyi korur.
  19. Süspansiyon sistemi elemanları nelerdir? Yazınız.
    • Amortisörler
    • Yaylar
    • Denge Çubuğu
    • Bağlantı Elemanları
  20. Amortisör hangi amaç için kullanılır? yazınız.
    • Yayların serbest salınımlarını sönümleyerek veya kontrol altında tutarak sürüş konforunu sağlamak amacıyla kullanılırlar.
  21. Amortisörün görevlerini yazınız.
    • Yayların salınım süresini kısaltır.
    • Lastiklerin her durumda zeminle temasını sağlayarak sürüş emniyeti sağlar.
    • Lastiklerin daha iyi yol tutuşunu sağlayarak direksiyon hâkimiyetini kolaylaştırır.
    • Yatmayı, kaymayı, zıplamayı, fren sırasında dalmayı ve hızlanma sırasında ön tarafın yükselmesini arka tarafın çökmesini azaltarak sürüş konforunu artırır.
  22. Yayların görevi nedir? Yazınız.
    • Yol yüzeyinden alınan sarsıntıları ve darbeleri sönümleyen süspansiyon sistemi elemanlarıdır.
  23. Yayların çeşitlerini yazınız
    • Helezon yaylar
    • Yaprak yaylar
    • Burulma çubuklu yaylar
    • Hidrolik- Pnömatik yaylar
  24. Denge çubuğu görevi nedir? Yazınız.
    • Dönüş esnasında aracın yana yatması ile meydana gelen merkezkaç kuvvetine bağlı olarak aracın savrulmasını önlemek için kullanılan süspansiyon sistemi elemanına denge çubuğu denir.
  25. Bağlantı elemanlarının görevi nedir? Yazınız.
    • Süspansiyon sisteminin tüm parçalarını birbirine düzenli bir şekilde bağlayarak, tekerleklerin boylamasına ve yanlamasına hareketlerini kontrol altında tutar.

Direksiyon sistemi (Öğrenme Birimi 6 Soruları)

  1. Direksiyon mekanizmasının kullanılmasının amacı nedir?
    • Tüm hız aralıklarında hareket eden taşıtı, çok fazla çaba harcamadan güvenli sürüş sağlayacak bir şekilde istenilen yön ve doğrultuda yönlendirmektir
  2. Direksiyon sistemini görevlerini yazınız (5 Madde)
    1. Taşıtın istenilen yöne çok az direksiyon kuvvetiyle kolayca yönlendirilmesini sağlar.
    2. Taşıt, dar ve virajlı yollarda sürülürken direksiyon sistemi ön tekerlekleri hızlı, kolay ve yeterli bir şekilde çevirebilmelidir.
    3. Direksiyonu çevirmek için uygulanacak kuvvet, olumsuz bir etken yok ise fazla olmamalıdır.
    4. Taşıt, dönüş işlemini tamamlandıktan sonra direksiyon simidi düz konuma sürücü fazla kuvvet harcamadan dönebilmelidir.
    5. Yol yüzeyi bozukluğu nedeniyle gelen darbe kuvvetlerinin direksiyon kontrolünü kaybetmesini önlemelidir.
  3. Pinyon kremayer tip mekanik direksiyon dişli kutusunun çalışma prensibi nedir?
    • Direksiyon simidinden verilen döndürme hareketi direksiyon dişli kutusunda doğrusal harekete çevrilip aynı anda kuvveti de artırılarak tekerleklere iletilir. Direksiyon milinin ucuna bağlı olan pinyon dişli ise düz bir mil üzerine açılmış frezeli kanallardan oluşan kremayer dişli milinin dişlisiyle temas durumundadır. Pinyon dişli döndüğünde, kremayer mili de pinyon dişlinin dönüş yönüne uygun olarak sağa ya da sola doğru hareket eder ve doğrusal hareket elde edilir. Kremayer dişli milinin iki ucuna bağlı olan rot kolları (rot milleri) ile bu doğrusal itme-çekme hareketi, tekerlek aks taşıyıcısına iletilir ve tekerleklerin manevra yapması sağlanır.
  4. Direksiyon-sürüş hissi nedir?
    • Direksiyon sisteminde, kuvvet aktarımı direksiyon simidinden tekerleklere doğru olurken aynı zamanda yol ve sürüş şartlarının etkisiyle oluşan karşı bir kuvvet de tekerleklerden direksiyon simidine aktarılır. Tekerleklerden direksiyona gelen bu tepki kuvvetine direksiyon-sürüş hissi denir.
  5. Direksiyon sisteminin tekerlek bağlantı tipleri nelerdir?
    1. Bağımsız ön süspansiyon sisteminde direksiyon bağlantısı
      1. Çift salıncaklı süspansiyonda direksiyon bağlantısı
      2. MacPherson süspansiyonda direksiyon bağlantısı
    2. Sabit akslı tip süspansiyon sisteminde direksiyon bağlantısı
  6. Araçlarda kullanılan direksiyon sistemi çeşitleri nelerdir?
    1. Mekanik Direksiyon Sistemleri
    2. Yardımcılı Mekanik Direksiyon Sistemleri
      1. Hidrolik Yardımlı Direksiyon Sistemi
      2. Elektrohidrolik Yardımlı Direksiyon Sistemi
      3. Elektrik Yardımlı Direksiyon Sistemi
    3. Elektronik Kontrollü Direksiyon Sistemi
    4. Dört Tekerlek Yön Kontrol Sistemleri
  7. Mekanik direksiyon sisteminde direksiyon simidinden tekerleklere kadar olan bağlantıyı sağlayan ana parçalar nelerdir?
    1. Direksiyon simidi
    2. Direksiyon mili
    3. Direksiyon mili üniversal mafsalı
    4. Direksiyon mili rulman ve burç yatakları
    5. Direksiyon amortisörü
    6. Direksiyon dişli kutusu
    7. Kumanda kolu (pitman kolu)
    8. Mafsallı kol (çolak rot)
    9. Rot milleri ve rot başları (kısa rot mili, uzun rot mili, rot başları)
    10. Ara (avare) kol
    11. Deveboynu
    12. Direksiyon mafsalı (tekerlek mafsalı, akson, aks başlığı, aks taşıyıcısı)
    13. Tekerlekler
  8. Aşağıda resmi verilen direksiyon kolonunu oluşturan kısımların isimleri nedir?
  9. Direksiyon mili üniversal mafsalının görevleri nedir?
    • Üniversal mafsal eksenleri farklı olan iki mil arasında yaklaşık 30 o lik bir açıyla hareket iletebilir.
    • Üniversal mafsalın diğer bir görevi de süspansiyon sisteminden direksiyon dişli kutusuna gelen titreşimlerin direksiyon simidine geçişini önlemektir.
    • Kayıcı mafsal ise direksiyon milinin boyunda oluşacak uzama ve kısalmayı karşılar.
    • Ayrıca milin kolayca sökülmesini ve takılmasını sağlar.
  10. Tıkırtı burcunun görevi nedir?
    • Tıkırtı burcu olarak adlandırılan burç yatak, direksiyonun sağa ve sola dönmesiyle oluşan sesi önler.
  11. Direksiyon amortisörünün görevi nedir?
    • Direksiyon amortisörü, tekerleklerden şasi ve direksiyon bağlantılarına gelen yol darbesi ile titreşimi üzerine alarak darbe ve titreşimin direksiyon simidine geçişini önler. Böylece sürücü olumsuz etkilenmez ve sürücünün taşıtı kullanım konforu artar.
  12. Pitman kolu (komuta kolu) nedir?
    • Pitman kolu olarak da adlandırılan komuta kolu, direksiyon dişli kutusu çıkışından aldığı hareketi kısa rot koluna aktarır.
  13. Mafsallı kol (Çolak Rot) nedir?
    • Mafsallı kol; genellikle ticari taşıtlarda direksiyon dişli kutusunun ön düzenden geride olduğu durumda, kısa rottan gelen hareketi uzun rota iletmek için kullanılan bir ara parçadır.
  14. Kısa rot mili nedir? Görevi nedir?
    • Komuta kolunu deveboynuna bağlar. Komuta kolunun sağa ve sola hareketini ileriye ve geriye aktaran bir bağlantı gibi çalışır.
  15. Uzun rot mili nedir? Görevi nedir?
    • Kısa rot miline küresel mafsal yardımıyla bağlıdır. Kısa rot, komuta kolundan gelen hareketi uzun rot miline de iletir.
  16. Rot başı nedir? Görevi nedir?
    • Rot başının bir ucu iç dişli yardımıyla rot miline ve diğer ucu ise somunlu bağlantı ile deveboynuna bağlıdır. Böylece tekerleklerin deveboynunu, uzun rot ve kısa rot mili ile birleştirir. Rot başı küresel mafsaldır ve tüm yönlerde dairesel hareket yaparak çalışabilir.
  17. Ara kol (avare kol) nedir? Görevi nedir?
    • Ara kolun bir ucu şasi gövdesine hareketli şekilde bağlanır. Diğer ucu ise bir döner bağlantı ile uzun rota bağlıdır. Bu kol, uzun rotun tekerlek tarafındaki ucunu destekler ve uzun rotun uygun konumda ileriye ya da geriye doğru hareket etmesini sağlar.
  18. Deveboynu nedir? 
    • Kısa ve uzun rotların hareketini direksiyon mafsalına (tekerlek taşıyıcısı, akson) aktarır.
  19. Direksiyon mafsalı (tekerlek mafsalı, akson, aks başlığı, aks taşıyıcısı) nedir?
    • Direksiyon mafsalı, süspansiyon sisteminin karşıladığı taşıt yükünü üzerine alıp yükün poyra üzerinden tekerleğe iletilmesine aracılık eder Ayrıca tekerlek yatağının (poyra) monte edilmesi için gövdesinde boşluklu bir kısım oluşturulur.
  20. Direksiyon boşluğu nedir? Boşluk miktarı hangi değerler arasında olmalıdır?
    • Direksiyonun çevrilmesiyle tekerleklerin tepki verip dönmeye başlayıncaya kadar direksiyonda oluşan açısal dönüşün mesafe olarak değeridir. 
    • Direksiyon boşluk miktarı 20-30 mm arasındadır.
  21. Direksiyon eksenel boşluğu nedir?
    • Direksiyonun sürücü tarafından kendine doğru çekilip itildiğinde hissedilen boşluktur.
  22. Yolda gezme nedir?
    • Taşıtın yönlendirildiği istikametin ve doğrultunun dışına çıkma eğiliminde olmasıdır. Bu durum oluştuğunda taşıtın istenen yönde gitmesi için sürücünün direksiyonu sürekli düzeltmeye çalışması gerekir.
  23. Tekerleklerin yolda gezme yapmasının nedenleri nedir?
    1. Lastiklerden birinin hava basıncı farklıdır.
    2. Direksiyon boşluğu fazladır.
    3. Direksiyon rot başlarının aşınması nedeniyle boşluk vardır.
    4. Tekerlek yatağı rulmanlarından birisi bozulması ve rulmanın zorlanarak dönmesi taşıt hareketinde direnç oluşturur. Böylece taşıt rulmanı bozuk olan ve sıkışma yaptığı için düşük devirde dönmek zorunda kalan tekerlek tarafına çekme yapar.
    5. Tekerleklerin kamber ve kaster açıları ayarsız veya birbirine eşit değildir.
    6. Yeni takılan rot başlarının ayarsız veya aşırı sıkı olması durumunda, özellikle direksiyon serbest bırakıldığında düz gidiş pozisyonuna kısa sürede dönmesini önler.
    7. Uzun rot kolu, kısa rot kolu gibi bağlantı millerinde boşluk, eğiklik ya da gevşeklik vardır.
    8. Burulma çubuğundaki eğilme ya da burulmadan dolayı gerilme vardır.
  24. Direksiyon dişli oranı hangi formülle hesaplanır?
    • Direksiyon Dişli Oranı = Direksiyonun Döndürülme Açısı / Tekerleğin Manevra Açısı 
      formülüyle belirlenir.
  25. Mekanik direksiyon sistemi çeşitleri nelerdir?
    1. Pinyon-kremayer
    2. Sonsuz vida-döner bilyeli somun
    3. Kam-levye
    4. Sonsuz vida-sektör
    5. Sonsuz vida-rule makara
  26. Hidrolik yardımlı direksiyon sisteminin görevleri nelerdir?
    • Yumuşak direksiyon ve konforlu sürüş sağlar. Özellikle park etme ve düşük hızlarda ağırlaşan direksiyonun konforlu ve yumuşak bir şekilde döndürülmesini sağlar. Başka bir ifadeyle düşük hızlarda büyük güç üreterek direksiyonu yumuşatır.
    • Taşıt hızı arttıkça direksiyonu çevirmek için gereken kuvvet azaltılır ve direksiyon sertleşir. Yüksek hızlarda direksiyon manevrası da zaten çok az olur.
    • Yoldan tekerleklere etkiyen darbeler sebebiyle direksiyon simidinin sapmasını engeller fakat sürücünün yol tepkilerini algılaması için iyi bir sürüş hissini vermesi gerekir. Böylece sürüş, manevra performansı ve güvenliği iyileşir. Hidrolik direksiyonun destek gücü çok fazla olursa sürüş hissi azalır.
    • Direksiyon simidinin hareketinde hızlı ve hassas olarak devreye girer, sürücü bunu hissetmez.
  27. Elektrohidrolik direksiyon nedir?
    • Direksiyon yağ pompasının çalıştırılmasında bağımsız bir elektrik motoru kullanılan direksiyon sistemine elektrohidrolik direksiyon adı verilir.
  28. Valflerin tipine ve çalışma özelliğine göre hidrolik direksiyon çeşitleri nelerdir?
    1. Aynı eksenli, birleşik hidrolik yardımlı direksiyon
    2. Döner bilyeli, sürgülü valf tipi hidrolik yardımlı direksiyon
    3. Kremayer dişli tip ekseni kaçık birleşik hidrolik yardımlı direksiyon
    4. Kremayer dişli tip, aynı eksenli burulma çubuklu, döner makara supaplı (döner valf tipi) hidrolik yardımlı direksiyon
    5. Kremayer dişli tip aynı eksenli, spool valf tipi hidrolik yardımlı direksiyon
    6. Rottan kumandalı hidrolik yardımlı direksiyon
  29. Hidrolik yardımlı direksiyon sisteminin avantajları nelerdir?
    • Sürücünün taşıtı yönlendirmek için harcadığı kuvveti en az seviyeye indirir.
    • Yoldan gelen darbe etkisini emerek sürücü tarafından direksiyonda hissedilmesini azaltır.
    • Tekerlek lastiğinde oluşan patlama sırasında, direksiyon kontrolünün kaybedilmesini önler ve kaza olasılığını azaltır.
  30. Hidrolik yardımlı direksiyon sisteminin dezavantajları nelerdir?
    • Yeni ek sistemler, direksiyon sisteminin yapısını karmaşık duruma getirdiğinden bakımı zorlaşır.
    • Yeni ek sistemlerin kullanılmasıyla parça sayısı arttığından bakım ve onarım maliyeti yükselir.
    • Hidrolik pompa, motor gücünün bir kısmını kullandığından yakıt ekonomisini azaltır.
    • Motor çalışmadığında direksiyonun döndürülmesi zorlaşır.
  31. Hidrolik yardımlı direksiyon sistemi mekanik direksiyon sisteminden farklı olarak hangi parçaları içerir?
    • Hidrolik direksiyon yağ pompası
    • Hidrolik deposu
    • Yön kontrol valfi
    • Akış kontrol valfi
    • Basınç kontrol ve tahliye valfi
    • Hidrolik direksiyon silindiri
    • Rölanti yükseltici cihaz
    • Filtre
    • Hidrolik devre bağlantı elemanları
  32. Hidrolik direksiyon pompası çeşitleri nelerdir?
    • Kayış tahrikli, 
    • Doğrudan tahrikli 
    • Eksantrik kamı tahrikli
  33. Hidrolik direksiyon pompasının kayış gerginlik ayarının bozukluğu nelere neden olur?
    • Kayış gerginliğinin fazla olması durumunda pompa yeterli devirde döner fakat aşırı yük binmesinden dolayı hem pompa yataklarında hem de kayışta aşırı aşınmaya neden olur.
    • Kayış gerginliği az ise kayma yapacağından pompa yeterli devirde çalışamaz ve debisi azalır.
    • Kayış gerginliğinin azalması sonucunda çalışırken kayışta gıcırtı sesi oluşur.
  34. Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde akış kontrol valfinin görevi nedir?
    • Hidrolik yardımlı direksiyon pompasının debisi, pompa devri arttıkça artar fakat direksiyon kutusuna giden yağın debisi azaltılır. 
      Böylece direksiyon hareketinin sürücü tarafından hissedilerek taşıtın sağa veya sola kaçmasının önlenmesi zorlaşır.
  35. Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde direksiyon nötr pozisyonda iken çalışma nasıl gerçekleşir?
    • Direksiyon döndürülmediğinde hidrolik yağ, pompadan yön kontrol valfine gönderilir. Kontrol valfi, nötr pozisyonunda olduğundan hidroliğin tümü yön kontrol ve emniyet valfinden geçerek pompaya döner. Hidrolik silindirde yağ basıncı oluşmaz.
  36. Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde direksiyon döndürme pozisyonda iken çalışma nasıl gerçekleşir?
    • Direksiyon ana mili, herhangi bir yöne döndürüldüğünde yön kontrol valfi de hareket eder ve hidrolik kanalın biri kapanır. Diğer kanal açılır ve hidrolik akış oranında değişime neden olur. Akış oranı değişimi, basınç değişimine neden olur. İtme pistonunun iki tarafında bir basınç farkı oluşur ve piston yüksek basıncın etkisiyle düşük basınç bulunan yöne doğru hareket eder. Piston hareket ederken hem kremayer miline ek kuvvet uygular hem de silindirin düşük basınç tarafındaki hidrolik yağı kontrol valfinden pompaya gönderir.
  37. Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde kullanılan hortumların yapısal özellikleri nedir?
    • Hidrolik hortumun alt katmanı hidrolik yağa dayanıklı özel sentetik kauçuk, orta katmanı yüksek dayanımlı çelik tel örgü ve üst katı ise aşınmaya, her türlü hava şartlarına dayanıklı özel sentetik kauçuktan üretilir.
  38. Hidrolik devre bağlantı elemanlarının kontrollerinde gözle yapılan kontrolde nelere dikkat edilir?
    • Devre üzerindeki sızıntı, terleme, yırtılma, kopma, gevşeme, sürtünme kontrolleridir.
  39. Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde kullanılan yağlardan beklenen temel özellikler nelerdir?
    1. Kolay akmalı ve havanın aksine sıkıştırılamaz olmalıdır. Böylece güç ve hareket iletimini gerçekleştirmelidir.
    2. Hareketli parçaları sürtünme ve aşınmayı engellemek amacıyla yağlamalıdır.
    3. Sistemde meydana gelen ısıyı, üzerine alabilmeli ve soğuk ortamda ise bu ısıyı kısa zamanda üzerinden atabilmelidir.
    4. Korozyona karşı koruma sağlamalıdır.
    5. Pompa, valf, piston gibi hareketli parçaların arasından sızmayacak kadar kıvamlı yoğunlukta olmalıdır. Böylece sızıntıyı en az değerde tutmalıdır.
    6. Conta malzemelerine uyumlu olmalıdır.
    7. Filtre edilirken içinde kirlenmeye neden olan yabancı maddeleri kolayca atabilmeli ve bu sırada özelliğinde değişim oluşturmamalıdır.
  40. Direksiyon hidrolik yağı ve filtresini değiştirme süresi nedir?
    • 5 yıl veya 100.000 km’dir.
  41. Elektromekanik direksiyon sistemi hangi yapı elemanlarından oluşur?
    • Direksiyon yardımı elektronik kontrol ünitesi, açı sensörü, elektrik motoru, elektrik motoru dişli hareket iletim mekanizması ile moment (tork) sensörü gibi temel yapı elemanlarından oluşur.
  42. Elektromekanik direksiyon sisteminin hidrolik yardımlı direksiyon sistemine göre avantajları nelerdir?
    1. Hidrolik destek sistemi yerine elektrik motorlu destek sistemi kullanıldığından yerden tasarruf sağlar.
    2. Hidrolik yağ pompası, hortumlar, yağ haznesi, filtre gibi hidrolik yapı parçaları olmadığından parça sayısı azaltılır hem hafif hem de basit bir sistem yapısı oluşturulur.
    3. Hidrolik yağ kullanılmadığından hidrolik yağ sızıntı ve kaçağı önlenir.
    4. Çalışma sırasında oluşabilecek titreşim ve gürültü azaltılır.
    5. Yüksek üretim maliyeti ve bakım masrafı bulunan boru, hortum ve hidrolik direksiyon pompası kullanımından vazgeçilmiştir.
    6. Direksiyon desteği sağlayan sistem parçaları, direksiyon mili dişlisinde bulunduğundan üretilen destek kuvvetinin direksiyon sistemine uygulanması hızlı bir şekilde sağlanır.
    7. Elektromekanik direksiyon sistemi sadece manevra ihtiyacı olduğunda çalıştırılır ve ihtiyaca yönelik bu düşük güç tüketimiyle yakıt tüketimi de azaltılır.
  43. Elektromekanik direksiyon sisteminin en önemli dezavantajları nelerdir?
    1. Elektronik devre elemanlarında oluşabilecek arızalar.
    2. Direksiyon sistemi elektrik devre kablolarında oluşabilecek kopukluk (açık devre).
    3. Elektrik devresi bağlantı yerlerindeki gevşeklik veya oksitlenme nedeniyle oluşabilecek dirençler.
  44. Elektromekanik (EPS) direksiyon sisteminin pinyon kremayer dişli sistemi ile kullanılan çeşitleri nelerdir?
    1. Mil Tipi
    2. Pinyon Tipi
    3. Çiftli Pinyon Tipi
    4. Doğrusal Dişli Tipi
  45. Elektromekanik direksiyon sisteminde mekanik direksiyon sistemine ilave edilen diğer parçalar nelerdir?
    1. Direksiyon kolonu
    2. Direksiyon kolonu anahtarı
    3. Direksiyon konum sensörü
    4. Direksiyon moment sensörü
    5. Burulma çubuğu
    6. Elektromekanik direksiyon motoru
    7. Ekranlı kontrol ünitesi ve uyarı lambası
    8. Direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesi
    9. Motor kontrol ünitesi
    10. Direksiyon motoru hareket iletim dişli mekanizması
  46. Elektromekanik direksiyon sisteminde kullanılan direksiyon konum sensörünün görevi nedir?
    • Direksiyon konum sensörünün görevi; direksiyonun döndürülme açısını, hızını devamlı ölçerek elektrik sinyali şeklinde direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesine iletmektir.
  47. Elektromekanik direksiyon sisteminde kullanılan direksiyon moment sensörünün görevi nedir?
    • Görevi, burulma çubuğunun dönerken oluşturduğu yer değiştirme açısını algılayıp elektrik sinyali şeklinde direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesine iletmektir. Elektronik kontrol ünitesi, bu sinyal değerine göre ihtiyaç duyulan direksiyon tork desteğini hesaplar. Hesaplanan tork 0.01 Nm değerini aşarsa elektronik kontrol ünitesi direksiyon çevirme desteğine ihtiyaç bulunduğunu kabul eder.
  48. Aşağıda verilen sembolün anlamı nedir?
    • Elektrikli direksiyon arıza lambası
  49. Direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesi hangi sensör verilerine ihtiyaç duyar?
    1. Elektronik kontrol ünitesi direksiyon açı sensöründen direksiyon açısı ve döndürülme hızını alır.
    2. Motor devir sensöründen motor devri bilgisi alır
    3. Moment sensöründen direksiyon torku bilgisi alır.
    4. Taşıt hız sensöründen taşıt hız sinyali bilgisi alır.
    5. Gösterge tablosundaki ekranlı kontrol ünitesinden kontak anahtarının tanımlandığına dair veri sinyallerini alır.
  50. Elektromekanik direksiyon sistemlerinde direksiyon manevrası bittiğinde çalışma nasıldır?
    • Sürücü, direksiyona uyguladığı torku azalttığında burulma çubuğu da daha az burulur. Böylece direksiyon moment sensörü, elektronik kontrol ünitesine daha düşük değerde elektrik sinyali gönderir. Elektronik kontrol ünitesi, ayarladığı akımla elektrik motorunu devreye sokarak tork desteğini azaltır. Tekerleklerin süspansiyon sistemine bağlantısında, verilen açı ayarına (ön düzen geometrisi) bağlı olarak direksiyon sistemi taşıtın düz doğrultuda gitmesi için tekerlekleri düz konuma döndürmeye çalışır. Süspansiyon sisteminin direksiyon milinde oluşturduğu geri toplama momenti sürücünün direksiyona uyguladığı tork ve elektrik motorunun ürettiği tork desteğinin toplamından fazlaysa elektromekanik direksiyon aktif hizalama programı devreye girmez. Süspansiyon sisteminin oluşturduğu moment, taşıtı düz doğrultuda hareket ettirecek şekilde tekerleklerin düz gidiş konumuna dönmesini sağlar.
  51. Elektromekanik direksiyon sistemlerinde direksiyon aktif hizalama programının çalışması nasıldır?
    • Sürücü, dönüş sırasında direksiyonu serbest bıraktığında burulma çubuğu üzerindeki burulma ortadan kalkar ve elektrik motoru da devreden çıkar. Böylece tork desteği ortadan kalkar. Taşıt tekerleklerinin düz konuma dönmesi gecikirse direksiyon konum sensörü bu durumu algılar ve direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesine bildirir. Kontrol ünitesi, tekerleklerin düz duruma gelmesi için gereken tork değerini sağlayan akımı ayarlar ve ters yönde dönecek şekilde elektrik motorunu devreye sokar. Böylece tekerlekler, düz doğrultuya gelecek şekilde direksiyon otomatik olarak döndürülür.
  52. Elektromekanik direksiyonda sertlik kademe ayarı nasıl yapılır?
    • Sistemde yumuşak (comfort), normal ve sert (sport) olmak üzere üç kademeli bir elektronik kademe ayar seçeneği bulunur. Ayar işlemi dijital dokunmatik ekrandan elle yapılır.
  53. Elektrohidrolik yardımlı direksiyon sisteminin kullanılma nedenleri nedir?
    • Hidrolik yardımlı direksiyonda, taşıt motoru çalıştığı sürece direksiyon pompası da çalıştığından motor gücünün bir kısmını devamlı kullanır. Bu durum motor gücünde azalmaya neden olur. Ayrıca taşıtı park etme, döndürme gibi manevra yapılması gereken durumlarda direksiyon güç desteğine daha fazla ihtiyaç duyulur. Fakat böyle durumlarda taşıt hızı azdır ya da taşıt hareketsizdir ve taşıt motoru çoğunlukla rölanti devrinde çalışır. Motorun düşük devirde çalışması, pompanın ürettiği hidrolik basıncın da düşük olmasına neden olduğu için direksiyonun döndürülmesi zorlaşır. Bu olumsuzlukların giderilmesi için direksiyon pompası, motordan bağımsız olarak bir elektrik motoru yardımıyla çalıştırılır. Elektrohidrolik yardımlı direksiyonda, elektrik motorunun gerektiğinde uygun devirde çalıştırılması ve ihtiyaç duyulan hidrolik basıncın hassas şekilde ayarlanıp yeterli değerde elde edilmesi, gerekmediğinde devreden çıkması için sisteme bir elektronik kontrol ünitesi ilave edilmiştir. Bu nedenle çalışma verimi, hidrolik yardımlı direksiyon sistemine göre daha yüksektir.
  54. Elektrohidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinin avantajları nelerdir?
    • Düşük taşıt hızında manevra yapılırken yumuşak direksiyon, yüksek taşıt hızında ise aktif güvenlik amacıyla sürücünün hissedebildiği sert direksiyon kullanımı sağlar.
    • Çevreye bırakılan atık yağ azaltıldığından çevre kirlenmesini önler.
    • Hidrolik yardımlı sisteme göre yaklaşık %85 enerji tasarrufu sağlar.
    • Taşıt kullanımında 100 km’de yaklaşık 0,2 litre yakıt tasarrufu sağlar.
  55. Elektrohidrolik yardımlı direksiyon sistemlerini oluşturan parçalar nelerdir?
    1. Motor kontrol ünitesi (ECM)
    2. Direksiyon yardımı sensörü (direksiyon açı sensörü)
    3. Hız sensörü
    4. Direksiyon yardımı elektronik kontrol ünitesi
    5. Hidrolik pompa ve elektrik motoru
    6. Gösterge panosu kontrol ünitesi ve uyarı lambası
  56. Direksiyon yardımı sensörünün (direksiyon açı sensörü) görevi nedir?
    • Direksiyon açısını algılar ve direksiyon açı hızını hesaplar. Sensörün arızalanması durumunda direksiyon sistemi çalışmaya devam eder.
  57. Dört tekerlekten yönlendirme sisteminin genel yapısal özellikleri nedir?
    • Dört tekerlek yön kontrol sisteminin ilk tasarımında direksiyon hareketinin arka tekerlek dişli kutusuna iletilmesi bir mil yardımıyla mekanik olarak sağlanır. Ön ve arka tekerleklerin yönlendirilmesi iki ayrı mekanik direksiyon sistemiyle gerçekleştirilir.
  58. Dört tekerlekten yönlendirme sistemi çeşitleri nedir?
    1. Mekanik Dört Tekerlek Yön Kontrol Sistemi 
    2. Elektronik Kontrollü Dört Tekerlek Yön Kontrol Sistemi
  59. Dört tekerlek yön kontrol sistemiyle sağlanan avantajlar nelerdir?
    • Daha yüksek manevra kabiliyeti
    • Taşıt kontrolü ve dengesini yüksek hızda daha iyi sağlama
    • Düşük hızda, dar alanda kolay dönebilme ve park edebilme
  60. Dört tekerlek yön kontrol sisteminde kullanılan elektronik parçalar nelerdir?
    • Şasi elektronik kontrol modülü (ECP)
    • Ön direksiyon kontrol ünitesi
    • Dinamik direksiyon kontrol ünitesi (Kontrolcü)
    • Dinamik direksiyon süper pozisyon dişlisi
    • Tekerlek hız sensörleri
    • Direksiyon açı sensörü
    • Tork sensörü
    • Direksiyon kutusu gerçek açı sensörü
    • Arka tekerlek açı sensörü
    • Arka tekerlek açısı geri besleme sensörü
    • Direksiyon elektrik motorları
  61. Direksiyon sisteminde uygulanan aktif güvenlik sistemleri nedir?
    • Aktif direksiyon adı verilen sistem yardımıyla manevra tekerleği açısının veya taşıtı yönlendirmek için gereken torkun elektronik olarak kontrol edilmesini sağlayan bir direksiyon sistemidir.
  62. Direksiyon sisteminde uygulanan pasif güvenlik sistemleri nelerdir?
    • Güvenli Direksiyon Kolonu
    • Katlanabilir Direksiyon Kolonu
    • İç İçe Geçen Direksiyon Kolonu
    • Sürücü ve Yolcu Hava Yastığı Sistemi (Airbag)
  63. Hava yastığı sistemini oluşturan dört temel parça nedir?
    • I. Hava Yastığı Modülü
    • II. Darbe Sensörleri
    • III. İvme Sensörleri
    • IV. Hava Yastığı Elektronik Kontrol Ünitesi
  64. Tam şiştiğinde sürücü ön hava yastığı, sürücü diz hava yastığı ve yolcu hava yastığının hacmi nedir?
    • Tam şiştiğinde sürücü ön hava yastığı hacmi 60 litre
    • Sürücü diz hava yastığı hacmi 16 litre 
    • Yolcu hava yastığı hacmi ise 120 litredir.
  65. Emniyet kemeri sisteminin görevi nedir?
    • Ani frenleme ya da çarpma sırasında taşıtta bulunan sürücü ve yolcuların öne doğru fırlayıp yaralanmasını önlemek amacıyla emniyet kemer sistemi kullanılır.
  66. Standart (klasik) emniyet kemeri sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
    • Emniyet kemeri
    • Emniyet kemeri toplama (sarma) mekanizması
    • Emniyet kemeri gerdirme (kilitleme) mekanizması
    • Kemer kilit mandalı ve mandal kilitleme tokası
  67. Tamamlayıcı emniyet kemeri sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
    • Emniyet kemeri sarma ve gerdirme mekanizması
    • Gaz jeneratörü modülü
    • Darbe sensörleri
    • İvme sensörleri
    • Yolcu varlığı tespit sensörü
    • Algılama ve diyagnostik modülü (SDM)
    • Hava yastığı modülü
    • Hava yastığı uyarı göstergesi
  68. Yolcu varlığı tespit sensörünün görevi nedir?
    • Yolcu varlığı tespit sensörü koltuğun boş olduğunu tespit ederse “ön yolcu emniyet kemerini tak göstergesi” devre dışı bırakır.

Ön düzen ve Tekerlekler (Öğrenme Birimi 8 Soruları)

  1. Jant nedir? Ne işe yarar?
    • Jant, taşıt süspansiyonu ile tekerlek lastiği arasında bulunur.
    • Süspansiyon sistemi yardımıyla üzerine aldığı taşıt yükünü lastiğe bindirip, lastik üzerinden yol yüzeyine iletilmesine aracılık eden bir elemandır. Lastiğin üzerine takılması için uygun şekilde biçimlendirilip üretilir.
  2. Jantın görevleri nelerdir?
    • Lastik ökçelerini (damak, topuk) dairesel olarak yerinde tutmak ve lastiği takıldığı konumda sabit şekilde bağlamak.
    • Üzerinde taşıdığı lastiğin yol yüzeyinde dönerek hareket etmesini sağlamak
    • Frenleme, ivmelenme, dinamik (hareketli) kuvvetleri ve dikey ile yanal yükleri karşılamak
    • Taşıt hareketliyken meydana gelen hava akımını fren disklerine yönlendirip disklerin daha çabuk soğumasına yardımcı olmak.
  3. Jantın disk kısmı (jant merkezi, göbek) çember çapına göre küçük çaplı yapılmasının sebebi nedir?
    • Lastiğin kolay sökülüp takılmasını sağlamak amacıyla yapılır.
  4. 4Jantların çoğunda jant çemberinde karşılıklı olacak şekilde çukurluk (kanal, emniyet kenarları, kambur) oluşturulmasının amacı nedir?
    • Lastiğin patlaması durumunda kanallar lastik damağının çukur kısma düşmesini engeller. Böylece lastik patlasa dahi lastik janttan çıkmamış olur.
  5. 5Standart jantın avantajları nelerdir?
    • Az ağırlıkta yeterli sağlamlık
    • Isı iletiminde yüksek verimlilik
    • Kolay temizlenebilirlik
  6. 6İçinde bulunan malzeme türüne göre jant çeşitleri nelerdir?
    • Sac çelik jant
    • Alüminyum alaşımlı jant
    • Magnezyum alaşımlı jant
    • Karbon fiber-polimer kompoziti jant
  7. 7Alüminyum jantı oluşturan alaşım malzemelerin oranı nedir?
    • %90 alüminyum
    • %9 silisyum
    • %1 Titanyum, magnezyum
  8. Alüminyum jantın üstünlükleri nelerdir?
    • Az ağırlık,
    • Isı iletiminde yüksek verimlilik,
    • Kolay temizlenebilirlik,
    • Estetik görünüm,
    • Kaynaklı birleştirme bulunmama
    • Küçük değerde salgı (yalpa) yapma avantajları bulunur.
  9. 9Alüminyum jantın dezavantajları nelerdir?
    • Darbeye karşı düşük dayanım,
    • Zor onarım,
    • Yüksek maliyet gibi dezavantajları vardır.
  10. Çok parçalı jant hangi kısımlardan oluşur?
    • Jant göbeği, kasnak ve bu iki parçayı birleştiren segmanlardan (kama, kilit halkası) oluşur.
  11. Aşağıda verilen jant kesitinde işaretli yerlerin isimleri nedir?
    • AJant çapı
    • BGöbek çapı
    • CMerkez delik çapı
    • DJant genişliği
    • EBijon deliği
  12. Jant offseti nedir?
    • Taşıta takılı olan janta önden bakıldığında ortasından geçen ve genişliğini iki eşit parçaya bölen düşey bir çizgi olduğu varsayılırsa bu merkez çizginin jantın iç göbeğinin (bijon kısmı) düşey yüzeyine olan mesafesine jant offseti denir.
  13. Aşağıda verilen jant kesitlerinin offset özellikleri nasıldır?
    • APozitif offset
    • BSıfır offset
    • CNegatif offset
  14. Üzerinde 7,5 J X 14 EH2 +45 ifadesi bulunan jantın türü ve üretim ölçüleri nedir?
    • 7,5: Jant genişliği (inç)
    • J: Jant damak profilidir. J tipinde jant yükselme mesafesi 17,5 mm’dir.
    • X: Tek parçalı jant
    • 14: Jant çapı
    • EH2: Tubeless (iç lastiksiz) lastiklerin yüksek basınç altında ve sert sürüş koşullarında hava kaçırmasını önleyen çıkıntılardır. H harfi “Humb” başka bir ifadeyle çıkıntı (kambur) kelimesini, 2 rakamı da jantın hem dışına hem de içine doğru 2 adet kambur diğer bir ifadeyle çıkıntı bulunduğunu belirtir. E (Extended) harfi ise çıkıntıların daha yüksek olduğunu belirtir.
    • +45: Jant offset değeri (mm)
  15. Tekerlek lastiğinin temel görevleri nelerdir?
    • a.Yol kaplaması türü ve yolun durumu ne olursa olsun taşıtın yol tutuşunu güvenli şekilde sağlamak.
    • b.Taşıt ağırlığı ve yükünü taşımak.
    • c.Taşıtın hareket etmesini ve durmasını sağlayan kuvvetleri yol yüzeyine iletmek.
    • d.Taşıt hareket yönünü sürücü isteğine uygun olarak değiştirmek veya sabit tutmak.
    • e.Yol yüzeyindeki kasislerin oluşturduğu sarsıntıları emerek süspansiyon sistemine katkıda bulunmak ve böylece taşıt sürüş konforunu sağlamak.
  16. Tekerlek lastiğinin beklenen özellikler nelerdir?
    • Yol yüzeyi ile sürekli temas sağlama
    • Yüksek yük taşıma kapasitesi
    • Dayanıklı ve yüksek güvenlikli bir yapı
    • Dönme kuvveti oluşturma
    • Taşıt hareketini kontrol ederek uygun takip mesafesi sağlama
    • Taşıtta denge sağlama
    • En az güç harcama
    • En az düzeyde ses ve titreşim oluşturma
    • Direksiyondan gelen yönlendirme hareketini, manevra yaparak (düşey eksende dönüş) sağlama
    • Yüksek değerde sürtünme kuvveti oluşturup hareket ve frenleme kuvvetini yola iletebilme
  17. Tekerlek lastiğini oluşturan malzemeler nelerdir?
    • Lastik üretiminde lastiğin ana ham maddesi olan doğal ve sentetik kauçuk,
    • Karbon karası,
    • Silika,
    • Kord bezi,
    • Çelik teller,
    • Yağlar,
    • Koruyucu elemanlar,
    • Çeşitli kimyasal maddeler,
    • Vulkanizasyon elemanlarından oluşur.
  18. Aşağıda verilen lastik kesitinde görülen özellikler nelerdir?
    • A.Lastik karışımı
    • B.Çelik kordlar
    • C.Elyaf bez kordlar
    • D.Çelik teller
  19. Vulkanizasyon yöntemi ile kauçuğun lastik malzemesi olarak kullanılmasında kazandırılan fiziksel ve mekanik özellikler nelerdir?
    • Kolay biçimlendirilme
    • Yüksek aşınma dayanımı
    • Çekme, yırtılma ve parçalanma dayanımı
    • Esneme gerilmesine dayanım
    • Mevsimsel sıcaklık değişimlerine karşı direnç
    • Az değerde iç ısınma sıcaklığı
    • Yağ, solvent gibi kimyasallara karşı dayanım
  20. Aşağıda verilen lastik kesitinde görülen kısımların isimleri nelerdir?
    • A.Yanak
    • B.Sırt bölgesi
    • C.Kuşaklar
    • D.Topuk bölgesi
    • E.Topuk ucu
    • F.Karkas
  21. Lastik sırtı nedir?
    • Lastiğin yol yüzeyine temas ettiği kauçuk malzemeli kısımdır. Kuşakların üzerinde bulunur.
    • Sırt; yola tutunmayı, su atmayı, soğumayı ve çekişi sağlayan kanal ile bloklardan meydana gelir.
  22. Lastik omzu nedir?
    • Lastik sırt bölgesini, lastiğin yanak kısmı ile birleştiren kalın kauçuk malzemeden yapılmış kısımdır. Kısaca sırtın yanakla birleştiği alandır.
  23. .Lastik yanağı nedir?
    • Lastiğin sırt ve topuk bölgeleri arasında kalan, yola temas etmeyen yanal yüzeyidir.
  24. Lastik topuğu nedir?
    • Lastiğin janta monte edildiği kısımdır. Kauçuk malzemeli lastik karışımının birbirine bağladığı topuk teli demeti, topuk dolgusu ve jant yastığından meydana gelir.
  25. Lastik kuşağı nedir?
    • Lastik sırt bölgesinin altına yerleştirilen, lastik gövdesini çevresel şekilde sarıp dayanımını artıran ve karkas yapıyı meydana getiren katmanlardır.
  26. Lastik karkası nedir? Nereye yerleştirilir?
    • Lastik üzerindeki yükü taşıyan ve sarsıntıları karşılayan kısımdır.
    • Çapraz (diyagonal) lastikte sırta, radyal lastikte ise kuşağın altına yerleştirilir.
  27. Lastik darbe katı nedir?
    • Spiral şeklinde eksiz naylon malzemeden yapılan ve çelik kuşaklar üzerine yerleştirilen katmandır. Kuşağın dış etkilere karşı korunmasını ve taşıtın yüksek hızlarda dengeli sürüşünü sağlar.
  28. Lastik iç astarı nedir?
    • Tubeless, lastikte kullanılan bir yapı malzemesidir. İç astarın temel görevi lastiğin içindeki basınçlı havanın dışarıya kaçmasını önlemektir.
  29. Diyagonal lastiğin özellikleri nelerdir?
    • Çapraz katlı lastik sırtı, daha yumuşak kullanış sağlar ancak dönme performansı ve aşınma direnci açısından kuşaklı radyal katlı lastiğe göre daha verimsizdir.
    • Sırt, üzerine gelen yüke dayanıklı olduğundan toprak yollarda ve geniş taşıtlarda çapraz katlı lastiğin kullanımı daha uygundur.
    • Esneklik sağlar ve iyi bir süspansiyon görevi yapar.
    • Zayıf viraj performansına sahiptir.
    • Daha çabuk ısınır.
    • Fiyatı daha düşüktür.
  30. Radyal lastiklerde rayon, naylon, polyester gibi tekstil esaslı kord bezleri, lastiğin dönüş yönüne göre kaç derece açı ile yerleştirilir?
    • 90 derece
  31. Radyal lastiğin özellikleri nelerdir?
    • Radyal lastik, konvansiyonel lastiğe göre daha esnektir ve daha az ısınıp daha kolay soğur.
    • Radyal lastik sırtının yol yüzeyindeki taban izi çapraz lastik izinden daha geniştir. Bu nedenle radyal lastiğin konvansiyonel lastiğe göre yol yüzeyine tutunma oranı yüzde
    • 20 daha yüksektir.
    • Yola temas eden alanın daha geniş olması, taşıtın çekiş gücünü ve frenleme güvenliğini daha da yükseltir.
    • Radyal lastikte sırt sert, yanaklar yumuşaktır. Bu nedenle lastiğin yola temas eden bölümü sürekli olarak aynı genişlikte kalır.
    • Radyal lastiğin karkas yapısı diyagonal lastiğe göre daha dayanıklı olduğundan kuşak ve sırt yırtılma arızası daha azdır.
    • Yatay kuvvetlere karşı yüksek değerde dayanım sağlaması radyal lastiğin hızlanma, kontrol edilme, manevra yapma (dönebilme) ve güvenlikli kullanım özelliklerini daha da artırmıştır. Böylece yüksek hızda kullanıma uygun bir lastik türü olmuştur.
    • Uzun ömürlüdür.
    • Defalarca kaplama yapılabilir.
    • Yakıt tasarrufu sağlar.
    • Az titreşim yapar.
    • Sessiz sürüş sağlar.
    • Kesilme veya delinme durumunda çelik tellerde paslanma riski bulunur.
  32. Tubeless lastiğin özellikleri nedir?
    • İç lastik, kolon ve jant halkaları olmadığı için lastiğin sökülüp takılması kolaydır ve kilit halkası veya yan halkanın fırlama olasılığı bulunmaz.
    • Patlama durumunda lastik hava basıncının azalma süresi daha uzundur.
    • Onarımı basit ve süresi kısadır. Şambrelli lastiklerde iç lastik yama yapılarak kullanılır.
    • Bu durumda lastik balans ayarı bozulur.
    • İç lastik sürtünmesi olmadığından lastik daha soğuk çalışır ve kullanım ömrü artar.
    • Kesit oranı daha az olduğu için direksiyon kontrolü yüksektir. Örneğin otobüs ve kamyonlarda kullanılan radyal lastikte bu avantajın bulunması, taşıt sürüş güvenliğini yükselttiğinden önemlidir.
    • Taşıtın toplam ağırlığını azaltır.
  33. Binek taşıtı için üretilen lastikler sırt desenine göre nasıl sınıflandırılır?
    • a) Düz tip lastik (çevresel düz oluklu, standart desenli lastik)
    • b) Asimetrik tip lastik (yüksek performans lastiği)
    • c) Yönlü tip lastik
    • d) Dişli tip simetrik lastik
    • e) Blok tip lastik
    • f) Düz-dişli tip lastik (çevresel oluklu ve dişli)
    • g) Kış lastiği
    • h) Çivili lastik
    • ı) Kar-çamur tip lastik
  34. Run Flat (RFT, Patlamayan, Acil Durum, Paks) lastik jantı hangi kısımlardan oluşur?
    • RFT jant; koruma çemberi, lastik ve lastik hava basınç sensöründen oluşur.
  35. Run Flat lastiğin özellikleri nelerdir?
    • Lastiğin güçlendirilmiş yanakları, ekstra dayanıklılık sağlar. Yanak veya sırt bölgesi herhangi bir cisimle delindiğinde hava basıncı olmasa bile taşıtın maksimum 80 km hızda, 80 km mesafeye kadar yol almasını sağlar.
    • Yanak kısmına yerleştirilen Cooling Fin isimli soğutma plakaları, patlama sonrasında sürtünmeye bağlı oluşan ısının dengeli dağıtılmasını sağlar.
    • Lastik, ıslak zeminlerde kısa fren mesafelerine dolayısıyla yüksek yol tutuşuna sahip olduğundan güvenli bir sürüş sağlamaktadır.
    • Lastik TPMS’ye (Lastik Basıncı İzleme Sistemi) sahip taşıtlarda kullanılabilir.
    • Taşıtta kullanılan lastikler eğer Run Flat ise yedek lastik (stepne lastik) bulundurmaya gerek kalmaz.
    • Run Flat lastik, standart ölçülerde olan her janta uyumludur.
  36. Taşıtta daha düşük kalitede bir lastik kullanımı hangi olumsuzlukları doğurur?
    • Termomekanik baskı arttığından lastik daha fazla ısınır ve yapısındaki karışımların bozulmasına neden olur.
    • Lastikte oluşan bozulmalar, performansına ihtiyaç duyulduğu bir tehlike anında lastiğin görevini yerine getirememesine neden olur.
  37. Bir taşıt lastiği üzerinde 205/55R16 91H ibaresi ne anlama gelmektedir?
    • 205: Lastik taban (kesit) genişliği (mm ölçüsünde)
    • 55: Kesit (yanak) yüksekliği (lastik taban genişliğinin yüzde cinsinden ölçüsüdür) (% ölçüsünden)
    • R: Radyal lastik
    • 16: Jant çapı (inç ölçüsünden)
    • 91: yük indeksi
    • H: hız indeksi
  38. Aşağıda bir taşıtın lastik hava basıncı etiketi görülmektedir. Buna göre yüklü durumda ön tekerleklerin hava basıncı kaç bar olmalıdır?
    • 2.6 bar
  39. .Bir taşıt lastiği üzerinde 1016 rakamları varsa üretim zamanı nedir?
    • 10: 10. hafta,
    • 16: 2016 yılı (son 2 rakamı)
  40. Bir taşıt lastiği üzerinde yer alan M+S ibaresinin anlamı nedir?
    • Lastiğin kar, çamur tutma özelliğinin olduğunu ifade eder. “Mud & Snow” başka bir ifadeyle “çamur ve kar” ifadesinin kısaltması olan M+S işaretlemesidir.
  41. Lastiklerde periyodik yer değiştirme (lastik rotasyonu) neden yapılır?
    • Lastiklerin aşıntı değerlerini mümkün olduğu kadar eşit duruma getirmek, dolayısıyla lastik ömrünü artırmak için lastiklerin yerleri belirli bir kullanım süresinden sonra değiştirilir.
  42. Lastik diş derinliği nedir? Binek taşıt lastiğinde yasanın öngördüğü diş derinliği nedir? Kış mevsiminde bu değer ne olmalıdır?
    • Lastik taban yüzeyindeki dişlerin en üst kısmından lastiğin ana gövdesine kadar olan mesafedir.
    • Binek taşıt lastiğinde yasanın öngördüğü diş derinliği en az 1,6 mm olmalıdır.
    • Kış mevsimi ve ıslak yol yüzeyi dikkate alındığında diş derinliğinin 3,2 mm değerinin altına düşmemesi uygun olur.
  43. Düşük hava basıncının taşıt lastiğine etkileri nelerdir?
    • Ön lastikler yol yüzeyi ile fazla miktarda sürtündüğü için direksiyonun döndürülmesinde zorluk meydana getirir.
    • Lastik sırtı ile yol yüzeyi arasında oluşan fazla sürtünme, enerji kaybına ve dolayısıyla daha fazla yakıt tüketimine neden olur.
    • Lastik sırtı ile yol yüzeyi arasındaki sürtünme ve bükülme (esneme) aşırı bir ısı ortaya çıkaracağından lastik katmanlarında bozulmaya ve taban dış kenarlarında fazla aşınmaya neden olur.
    • Lastik sırt omuzları da daha hızlı aşınır.
    • Lastikte oluşan aşırı sürtünme, taşıt hareket hâlinde iken lastik sıcaklığının aniden artmasına neden olur ve lastik alevlenip yanabilir.
    • Yüksek hızda lastiklerin sürekli dalgalanmasına ve dolayısıyla taşıt gövdesinde düşey yönde titreşime neden olur.
  44. Yüksek hava basıncının taşıt lastiğine etkileri nelerdir?
    • Daralan sırt genişliği direksiyon kontrolünü zorlaştırır.
    • Lastik gövdesinde zıplama oluştuğundan taşıt sürüş konforu azalır.
    • Daralan sırt genişliği frenleme verimini azaltır.
    • Lastik sırtının orta kısmı (merkez) daha hızlı aşınır.
    • Sırt bölgesi orta kısmında, sürtünme sonucu oluşan aşırı ısınmaya bağlı olarak kord bez katmanları birbirlerinden daha çok ayrılmaya çalışır. Bu durum lastik dayanımını ve ömrünü azaltır.
    • Lastik katmanları, dış etkilerin oluşturduğu darbelerden dolayı bozulacak kadar çok eğilir ve gerginleşir.
    • Bozuk yol yüzeyinde (kasis, çukur, tümsek) lastiğin yol yüzeyine tutunma direnci azalır.
  45. Verilen şekilde taşıt lastiğinde oluşan aşıntılar görülmektedir. Aşıntılara bakıldığında taşıt mekaniğindeki arızalar için ne söylenebilir?
    • A B C D E F
    • A.Toe-in ayarı bozuk
    • B.Pozitif kamber ayarı bozuk
    • C.Yüksek hava basıncı kaynaklı
    • D.Düşük hava basıncı kaynaklı
    • E.Tekerlek balansı bozuk
    • F.Süspansiyon arızaları
  46. Dinamik lastik basınç kontrol ve izleme sisteminin (TPMS) araçlarda zorunlu hale getirilmesinin sebebi nedir?
    • Lastik patlaması meydana geldiğinde jant lastik üzerine oturuncaya kadar sürücünün haberi olmaz. Böyle durumda lastikte hasar oluşmakta ve bu hasar trafik kazasına neden olmaktadır. Bunu önlemek için dinamik lastik basınç kontrol ve izleme sistemi geliştirilmiştir.
  47. Lastik basınç kontrol ve izleme sisteminin görevleri nelerdir?
    • Lastik hava basıncındaki anlık değişimleri izleyerek taşıt sürüş güvenliğini artırmak.
    • Uygun lastik basıncına göre bilgi ve uyarı verdiğinden, gereken önlemler alındığında yakıt tasarrufu sağlamak.
    • Taşıtın daha kolay ivmelenmesini sağlayıp performansını yükseltmek.
    • Lastikte yıpranmayı önleyip kullanım süresini uzatmak.
    • Egzoz emisyon değerlerini düşürmek.
  48. Doğrudan lastik basınç kontrol ve izleme sistemi nasıl çalışır?
    • Her bir lastik içinde bulunan basınç sensörü aracılığıyla hava basıncını algılayıp elektrik sinyali şeklinde TPMS elektronik kontrol ünitesine göndererek hava basınç verisi elde etme prensibine göre çalışır.
  49. .Doğrudan lastik basınç kontrol ve izleme sistemi parçaları nelerdir?
    • a) Lastik basınç sensörleri ve metal supapları
    • b) Lastik basınç sensörü kontrol antenleri
    • c) Lastik basınç kontrol sistemi elektronik kontrol ünitesi (TPMS ECU)
    • d) Fonksiyon seçme anahtarı
    • e) Gösterge panelindeki ışıklı ve sesli uyarı birimi
  50. Lastik basınç sensörü verici anteninin lastik basınç ECU’suna gönderdiği veri sinyalleri nelerdir?
    • Basınç sensörü özel kimlik numarası (kimlik kodu)
    • Anlık lastik basıncı
    • Anlık lastik havası sıcaklığı
    • Entegre pil şarj durumu
    • Senkronizasyon (zamanlama ayarı, eş zamanlı durum oluşturma) ve kontrol bilgileri
  51. Aşağıda yer alan uyarı sembolünün anlamı nedir?
    • Yavaş hava kaçağı, hızlı hava kaçağı, lastik patlaması, aşırı lastik sıcaklığı gibi arızalar durumunda bu uyarı sembolü bilgi ekranında görülür.
  52. Dolaylı lastik basınç kontrol sistemi (Dolaylı TPMS) nasıl çalışır?
    • Dolaylı TPMS’de lastiklerde hava basınç sensörü bulunmaz. Lastikteki hava basıncı dolaylı olarak belirlenir. Dolaylı belirleme işleminde şu yöntem kullanılır: TPMS lastiğin 1 turu tamamladığı süreyi ölçer. Olması gerekenden daha düşük bir değer tespit edildiğinde uyarı ışığını yakar. Dolaylı TPMS tekerlek lastiğinin tur süresini belirlemek için ABS fren sisteminin tekerlek hız sensörü verilerini kullanır.
  53. Taşıt tekerleklerinde statik balans nasıl yapılır?
    • Tekerlek balans makinesi miline takılıp 2 veya 3 tur döndürülür ve duruncaya kadar beklenir. Tekerleğin alt noktası işaretlenir. Döndürme işlemi birkaç defa tekrarlanıp durduğu nokta tespit edilir. Sürekli aynı noktada duruyorsa tekerleğin statik balansı bozuk demektir.
  54. Taşıt tekerleklerinde dinamik balans nedir?
    • Tekerlek ekseni ile ağırlık merkezi ekseni aynı düzlemde bulunmasına tekerlekte dinamik denge denir.
  55. Tekerlek balanssızlığının başlıca nedenleri nelerdir?
    • Lastik topuk dairesi merkezinin, jant çember dairesi merkeziyle aynı noktada (konsantrik) olmaması
    • Tekerleğin yanal olarak eksenden kaçık olması veya jant üzerinde çıkıntıların bulunması
    • Üretim hatasından dolayı tekerlek üzerindeki dişlerin homojen dağılmamış olması
    • Fren sistemi ayarsızlığı nedeniyle lastikte aşırı ve düzensiz aşıntılar oluşması
    • Lastiğin janta uygun şekilde takılmaması
  56. Tekerlek balans ayar bozukluğunun zararlı etkileri nelerdir?
    • Lastiklerde hızlı ve düzensiz aşınma
    • Taşıtta sürüş zorluğu oluşturma
    • Ön ve arka tekerlek açılarını bozma
    • Tekerlek yataklarını, süspansiyon sistemi bağlantı parçalarını kısa sürede aşındırma
    • Direksiyonda titreşime neden olma
    • Taşıtta rahatsız edici sarsıntı ve titreşim oluşturma
  57. Tekerlek balans ayar bozukluğunun belirtileri nelerdir?
    • Ön tekerleklerdeki balanssızlık taşıt 70-110 km arasındaki hızda hareket ederken direksiyonda veya taşıt gövdesinde oluşan titreşim şeklindeki belirtilerle ortaya çıkar.
  58. Tekerlek balans ayarının aşamaları nelerdir?
    • Aşama: Tekerlek taşıttan sökülüp varsa çamur, taş gibi balansı bozan yabancı maddeler temizlenir. Sonra sabit elektronik balans makinesine monte edilip lastik ile jantın iç ve dış ağırlıklarını önce statik yönden, sonra dinamik yönden eşitlemek suretiyle balans ayarı yapılır. Balans ayarı yapılan tekerlek taşıta takılır.
    • Aşama: Seyyar balans makinesi yardımıyla tekerlek kampana ve poyra ile tekrar balans ayarına tabi tutulur. İki aşamalı olarak uygulanan bu yöntemle balans ayarı doğru şekilde tamamlanmış olur.
  59. Rot başı nedir? Görevi nedir?
    • Direksiyon sisteminin parçasıdır ve rot milini direksiyon deveboynuna bağlar. Rot milinden gelen direksiyon döndürme hareketini tekerleğe iletmek ve düşey ekseninde döndürüp manevra yapmasını sağlamaktır.
  60. Rot başında görülen arızalar nelerdir?
    • Rot başında görülen arızaların başında toz lastiğinde gevşeme, eskime ya da dışardan gelen bir etki nedeniyle yırtılma gelir.
    • Yetersiz yağlama mafsal parçalarında hızlı bir aşınma oluşturur. Aşınma etkisiyle küresel mafsalın çalışma boşluğu artar ve direksiyonda boşluk oluşmasına neden olur.
    • Yağlayıcı gresin çamurlaşması ve mafsal parçalarının korozyona uğraması mafsalın çalışmasında tutukluk ve hareket zorluğu oluşturduğundan direksiyon döndürme kuvvetinin az da olsa artmasına neden olur.
  61. Rot mili nedir?
    • Ağır vasıtalarda direksiyon pitman kolunun (komuta kolu) rot başına bağlantısını sağlayan ara mildir.
    • Binek taşıtta direksiyon dişli kutusuna doğrudan bağlanan parçadır.
  62. Rotil nedir?
    • Aks taşıyıcıyı (akson, aks başı, direksiyon mafsalı) süspansiyon sistemi parçası olan salıncak koluna farklı açılarda hareket edebilecek şekilde bağlar.
  63. Tekerlek rulmanının görevi nedir?
    • Tekerlek rulmanının temel görevi, tekerleği poyra gövdesi içinde yataklayıp merkez ekseninde serbest olarak dönüşünü sağlamaktır.
  64. Tekerlek rulmanı neden arızalanır?
    • Aşırı yüklenmeler, yoldan gelen darbeler, sert sürüş, yağsız çalışma gibi sebeplerle ve belirlenen çalışma süresi bittiğinde arızalanır.
  65. Tekerlek rulman arızaları nasıl anlaşılır?
    • Arızalandığında tekerlek yatak boşluğu artar ve tekerlek dönerken bilye sesi oluşur.
    • Eğer değiştirilmezse yağsız çalışma nedeniyle aşırı ısı oluşturur ve dağılır.
  66. Denge çubuğu nedir?
    • Tekerleğin bir çukura girmesi ya da bir tümseğe çıkması sırasında bu hareketi denge çubuğu yardımıyla diğer tekerleğe iletir ve taşıt gövdesinde dengeyi sağlar. Taşıt, virajda hareket ederken viraj içindeki ve dışındaki süspansiyon bağlantısında oluşan salınımın da dengelenmesini sağlar. Bu bağlantı sayesinde virajda taşıtın direksiyon kontrolü artar. Böylece taşıtta kayma, savrulma ve sağa ya da sola aşırı şekilde yatma önlenmiş olur.
  67. Denge çubuklarında sürüş konforunu artırmak için kullanılan küresel mafsallı bağlantıya ne isim verilir?
    • Z-rot adı verilir.
  68. Viraj denge çubuğunun (stabilizatör) çalışma özelliği nedir?
    • Virajda hareket ederken merkezkaç kuvvet etkisiyle oluşan yük transferi, taşıt gövdesini viraj dışına doğru savurmaya çalışır. Bu savrulma etkisiyle dışta kalan süspansiyon yayı basılmaya, içte kalan süspansiyon yayı ise açılmaya zorlanır. Viraj denge çubuğu tekerlekler arasında düşey yönde birbirine zıt yönlü oluşan bu hareketi, burulmak suretiyle azaltıp eşitlemeye çalışır.
  69. Ön düzen geometrisinden beklenen özellikler nelerdir?
    • Daha iyi bir yol tutuşu
    • Güvenli, düzgün bir hareket ve manevra yeteneği
    • Direksiyon kolaylığı
    • İyi bir direksiyon kontrolü ve kararlılığı
    • Lastik ve ön düzen bağlantılarında daha az aşınma
    • Yakıt tasarrufu sağlama
  70. Aşağıdaki şekilde verilen ön düzen açılarının ismi nedir?
    • a.Toe-in b. Toe-out
  71. Aşağıdaki şekilde verilen ön düzen açılarının ismi nedir?
    • A.Direksiyon dönme ekseni
    • B.Toplam açı
    • C.King-pim açısı
    • D.Kamber açısı
  72. Kamber açısı nedir?
    • Tekerleğe önden bakıldığında tekerlek orta ekseninin düşey eksenle yapmış olduğu açıya kamber açısı denir.
  73. Negatif kamber açısı nedir?
    • Tekerleğe önden bakıldığında tekerleğin üst ucunun taşıt gövdesine doğru eğimli olmasına denir.
  74. Pozitif kamber açısı nedir?
    • Tekerleğe önden bakıldığında tekerleğin üst ucunun taşıt gövdesi dışına doğru eğimli olmasına denir.
  75. Kamber açısının verilme nedenleri nedir?
    • Pozitif kamber verilerek lastiğin yere temas noktasını yük ekseninin yola temas noktasına yaklaştırarak oluşacak momenti azaltmaktır.
    • Böylece direksiyonda kolaylık sağlar.
    • Lastiğin yola geniş taban alanıyla temasını sağlar.
    • Taşıt ağırlığını dingil başına momentsiz bindirip dingil pimi burcunda veya rotillerdeki sürtünmeyi ve dolayısıyla aşıntıyı azaltır.
  76. King-pim açısı nedir?
    • Direksiyon dönme ekseni ile düşey eksen arasındaki açıya king-pim açısı denir.
  77. Direksiyon ekseni nedir?
    • Direksiyon döndürüldüğünde tekerleğin dikey olarak etrafında döndüğü eksendir.
  78. Offset (lastiğin ovma aralığı) nedir?
    • Lastiğin temas yüzeyinin ortasından geçen tekerlek ekseni ile direksiyon eğimi ekseninin yol yüzeyi ile birleştiği nokta arasındaki yatay mesafeye denir.
  79. King-pim açısının verilme nedenleri nedir?
    • Tekerleğin temas noktasını, pim eksenin yol yüzeyini kestiği noktaya yaklaştırır.
    • Yoldan gelen darbelerin ön takım ve direksiyon sistemi üzerindeki olumsuz etkisini azaltır.
    • Manevra yapılırken oluşacak direnç momentini azaltarak direksiyonu döndürmede kolaylık sağlar.
    • Direksiyon geri toplama momenti oluşturur ve manevra işleminden sonra tekerleklerin tekrar düz konuma gelmesini sağlar.
    • Lastik aşıntılarını azaltır.
    • Fazla kambere olan ihtiyacı azaltır.
  80. Direksiyonu kendi kendine toplama etkisi nedir?
    • Direksiyon döndürülünce yükselen taşıt gövdesi direksiyon bırakılınca taşıt yükü etkisiyle tekrar eski durumuna gelir. King-pim açısı sayesinde oluşan bu çalışmaya direksiyonu kendi kendine toplama etkisi denir.
  81. Toplam açı nedir?
    • Kamber ve king-pim açı değerlerinin toplamına denir.
  82. Toplam açının kesişme noktasının yol yüzeyi altında olmasının etkileri nedir?
    • Özellikle önden çekişli taşıtlarda
    • Tekerlekler çekiş yaparken içeriye doğru kapanma etkisi oluşturduğundan, toplam açı kesişme noktası yol yüzeyi altında olacak şekilde ayarlanır. Böylece tekerleklerin içeriye doğru kapanma etkisi önlenir ve tekerlekler düz gidiş konumuna getirilmiş olur.
  83. Toplam açının kesişme noktasının yol yüzeyinde olmasının etkileri nedir?
    • Yolun oluşturduğu taşıt yükünü karşılayan tepki kuvveti, dönme ekseni üzerinden geçtiğinden tekerlekleri içe veya dışa doğru açma-kapama etkisi oluşmaz.
  84. Toplam açının kesişme noktasının yol yüzeyi üstünde olmasının etkileri nedir?
    • Tekerlek ekseni, yol yüzeyini başlık piminin kestiği yerden içeride kalacak şekilde keser ve tekerlekler gidiş sırasında içe kapanmaya zorlanır.
  85. Kaster açısı nedir?
    • Tekerleğe yandan bakıldığında kamyon, tır gibi yük taşıtında dingil pimi ekseninin; binek taşıtında ise alt ve üst salıncak rotillerinden geçen eksenin düşey eksene göre yaptığı açıya denir.
  86. Negatif kaster nedir?
    • Dingil pimi ekseni ya da alt ve üst salıncak rotillerinden geçen eksenin üst kısmı taşıtın önüne doğru eğimliyse negatif kaster denir.
  87. Pozitif kaster nedir?
    • Dingil pimi ekseni ya da alt ve üst salıncak rotillerinden geçen eksenin üst kısmı taşıtın gerisine doğru eğimliyse pozitif kaster denir.
  88. Kaster açısının verilme nedenleri nedir?
    • Taşıta kolay manevra yapma imkânı vermek.
    • Taşıta düz gidiş hareket kararlılığı sağlamak.
    • Pozitif kasterli taşıtta yol ve sürüş kararlılığı sağlamak.
    • Negatif kasterli taşıtta virajda kullanım kolaylığı sağlamak.
  89. Hatalı kaster açısının olumsuz etkileri nelerdir?
    • Kaster açısının gereğinden büyük değerde verilmesi direksiyon hareketini zorlaştırır, titreşime ve aşırı yol darbesine neden olur. Buna karşılık taşıtın düz gidiş kararlılığı artar.
    • Kaster açısının gereğinden küçük değerde verilmesi ise düşük hızlarda direksiyon kolaylığı sağlar. Fakat yüksek hızlarda direksiyon kontrolünü azaltır ve taşıtın sağa sola gezinti yapmasına neden olur.
    • Pozitif kaster verilen bir taşıtta kaster açısının küçük olduğu tekerlek tarafına, negatif kaster verilen bir taşıtta ise kaster açısının büyük olduğu tarafa doğru çekme meydana gelir.
  90. Toe açısı nedir?
    • Ön tekerleklere üstten bakıldığında ön uçlarının içeriye doğru kapalı veya dışa doğru açık olduğu duruma toe açısı denir.
  91. Toe açısı nasıl değiştirilir?
    • Toe açısı değeri taşıt rotlarının uzatılıp kısaltılması ile değiştirilen ve ayarlanabilen bir tekerlek pozisyon ayarıdır.
  92. Toe-İn açısı nedir?
    • Ön tekerleklere üstten bakıldığında ön uçlarının içeriye doğru olan kapanıklığına denir.
  93. Toe-Out açısı nedir?
    • Ön tekerleklere üstten bakıldığında ön uçlarının dışarıya doğru olan açıklığına denir.
  94. Toe açısı niçin verilir?
    • Taşıt düz yolda hareket ederken tahrik tekerleklerinin ve yükün etkisi ile ön tekerlekler; arkadan itişli taşıtta genellikle dışa doğru açılmaya, önden çekişli taşıtta ise içe doğru kapanmaya zorlanır. Bu nedenle önden çekişli taşıtlarda ön tekerleklere toe-out, arkadan itişli taşıtlarda toe-in verilir.
    • Toe-in ve toe-out, tekerlek aşıntılarını büyük miktarda azaltır. Toe ayarı bozuk olan bir taşıtta ön tekerlekler, normal taşıt hızında 3-4 kat ve yüksek hızda ise 5-10 kat daha hızlı aşınır.
  95. Toe açısının kontrol edilmesini ve ayarlanmasını gerektiren durumlar nelerdir?
    • Dingil parçalarında ve/veya gövdesinde kaza nedeniyle oluşan hasar
    • Tümsekten geçerken veya frenleme sırasında direksiyonda oluşan çekme
    • Tekerlek yatağı gövdesi, direksiyon dişlisi, aks taşıyıcı, uzun rot, kısa rot gibi ön aks parçalarında sökme-takma işlemleri veya bu parçalarda oluşan aşınma
  96. Hatalı toe açısının olumsuz etkileri nelerdir?
    • Üretici firma tarafından belirlenmiş değerlerin dışında fazla miktarda toe-in veya toe-out verilmişse tekerleklerde yuvarlanma direnci artar. Bu durum tekerleklerde sürtünmenin artmasına ve motor çıkış gücünde bir miktar kayba neden olur.
    • Tekerleklerin, içten veya dıştan anormal derecede düzensiz aşınmasına yol açar. Bu aşınma, yanal yönde testere dişi şeklinde kendini gösterir.
  97. Tekerlek dönüş açısı (dönme yarıçapı, dönme açısı, dönüşte toe-out) nedir?
    • Taşıtın manevrası sırasında içte kalan tekerleğin dıştaki tekerleğe göre daha büyük açı ile dönmesine dönüş açısı veya dönüşte toe-out denir.
  98. Ackerman direksiyon yöntemi niçin uygulanır?
    • Bu sistem, dönüşte iç ve dış tekerleğin farklı açılarda dönmesini sağlar.
    • Bu yöntemde, deveboynu bağlantı elemanlarının direksiyon rotlarına dik olarak değil de belirli bir açı ile (a) bağlanmasıyla dönüş sırasında tekerleklerde farklı dönüş açıları oluşturulur. Böylece tekerlekler farklı dönme çemberlerinde olmasına rağmen ekseninde serbestçe yuvarlanarak döner. Bu sayede lastik tabanında anormal sürtünme ile dairesel dönüş yapamadan hareket etmek zorunda kalması sonucunda oluşacak sürüklenme etkisi önleneceğinden lastik aşıntısı ve tekerlek güç kaybı azaltılır.
  99. İz takibinin bozulmasının nedenleri nedir?
    • Arka köprüde oluşan kayma
    • Ön ve arka süspansiyon sistemi parçalarında gevşeme ve deformasyon
    • Şasi çerçevesinde ya da binek taşıtta monolog gövdede oluşan eğilme
  100. Ön düzen ayarı nedir?
    • Ön düzeni oluşturan parçaların şasiye monte edilmesinden sonra geometrik açı ve boyutlarındaki ayar işlemlerine ön düzen ayarları denir.
  101. Ön düzen ayarlarındaki bozukluğun belirtileri nelerdir?
    • Virajda savrulma
    • Sertleşme nedeniyle direksiyonda dönüş zorluğu
    • Sürüş sırasında titreşim ve sarsıntı
    • Sağa veya sola çekme
    • Direksiyonda titreme
    • Direksiyonda oluşan boşluk
    • Manevradan sonra direksiyonda düz gidiş konumuna geri dönmeme
    • Taşıtta gezme durumu
    • Düzensiz lastik aşıntısı
  102. Taşıt sağa veya sola çekiyor ise arıza nedeni nedir?
    • Rot ayarı bozuktur.
    • Bilyeli mafsalda gevşeklik var.
  103. Fren yapıldığında taşıt yana kayıyor ise arıza nedeni nedir?
    • Kaster bozuktur.
    • Frenler ayarsızdır.
    • Frenler hatalı ayarlanmış.
    • Lastikler normalden daha az şişirilmiş.
  104. Direksiyon bırakıldığında taşıt sağa veya sola çekiyor ise arıza nedeni nedir?
    • Kamber bozuktur.
    • Kaster hatalıdır.
    • Lastiklerde düzensiz aşınma var.
    • Lastik basınçları eşit değildir.
  105. Taşıta yön vermede güçlük var ise arıza nedeni nedir?
    • Tekerlek az şişirilmiş.
    • Çok fazla pozitif kamber verilmiş.
    • Kumanda donanımı (direksiyon sistemi elemanları) çok sıkıdır.
  106. Direksiyonda aşırı oynama veya gevşeklik var ise arıza nedeni nedir?
    • Tekerlek yatakları gevşektir.
    • Bilyeli mafsallar gevşektir.
    • Burçlar gevşektir.
    • Rot kolu gevşektir.
    • Direksiyon dişlileri veya yatakları aşınmış.
  107. Lastiğin dış tarafı aşınıyor ise arıza nedeni nedir?
    • Fazla pozitif kamber verilmiş.
    • Fazla toe-out verilmiş
  108. Lastiğin iç tarafı aşınıyor ise arıza nedeni nedir?
    • Fazla negatif kamber verilmiş.
    • Fazla toe-in verilmiş.
  109. Lastikte her iki tarafta da aşırı lastik aşınması var ise arıza nedeni nedir?
    • Lastikler normalin altında şişirilmiş.
    • Virajlar yüksek hızla dönülmüş.
  110. Bir tekerlek diğerine göre fazla aşınıyor ise arıza nedeni nedir?
    • Kamber uygun değil.
    • Frenler bozuk.
    • Amortisörler bozuk.
  111. Tekerlek temas yüzeyi bozuluyor ise arıza nedeni nedir?
    • Lastiklerin yuvarlaklığı gitmiş.
    • Balans ayarı bozuktur.
  112. Ön tekerlekler fazla titreme yapıyor ise arıza nedeni nedir?
    • Aşırı pozitif kaster verilmiş.
    • Düzensiz kaster var.
    • Lastiklerin yuvarlaklığı gitmiş.
    • Balans ayarı bozuktur.
    • Rot kolu burcu bozuktur.
  113. Taşıt titreme yapıyor ise arıza nedeni nedir?
    • Lastikler bozuktur.
    • Dört tekerlekten birinin veya birden fazlasının yuvarlaklığı gitmiş.
    • Dört tekerlekten birinin veya birden fazlasının balans ayarı bozulmuş.
  114. Ön düzen açılarının kontrol ve ölçümünü gerektiren nedenler nelerdir?
    • Ön düzen açılarını etkileyecek herhangi bir parçayı değiştirme
    • Düz yolda avuç içinden hafifçe bırakıldığında taşıtta sağa veya sola doğru oluşan sapma
    • Virajda ön tekerleklerden gelen aşırı sürtünme ve lastik sesi
    • Arka tekerleklerin ön tekerleklerin izini takip etmemesi
    • Tekerlekler ve taşıt önü düz gidiş konumundayken direksiyon simidinin olması gerekenden farklı bir konumda bulunması
  115. Ön düzen cihazında kontrol (ölçüm) ve ayar yaparken uyulacak kurallar nelerdir?
    • Taşıt düzgün ve yatay bir zemine ya da ön düzen ayar cihazı platformuna yerleştirilmelidir.
    • Gereken ön hazırlık ve kontroller yapılıp taşıt ön düzen ayarlarına hazır duruma getirilmiş olmalıdır.
    • Bilgisayarlı ön düzen ayar cihazıyla ayar yapılıyorsa cihaza güncel veriler yüklenmiş olmalıdır.
    • Kontrol ve ayar işlemleri cihazı üreten firmanın talimatlarına göre yapılmalıdır.
    • Taşıta ait ön düzen ölçüm ve ayar değerleri taşıt üretici firmanın onarım kataloğundan alınmalıdır.

Yorum yapın

© 2026 teknikhoca.com
Gizlilik Politikası Çerez Politikası İletişim