Hareket Kontrol Sistemleri Dersi 2 Dönem 1 Yazılı Sınav Çalışma Soruları
Hazır Sınavlar
Süspansiyon sistemleri: (Öğrenme Birimi 7 Soruları)
- Süspansiyon sisteminin faydaları nelerdir?
- • Yollardaki bozukluklardan kaynaklanan şok darbeleri ve titreşimler absorbe edilir.
- • Araç ağırlığının yola daha iyi iletilmesi sağlanır.
- • Taşıt tekerlerinin yol ile teması iyileştirilerek sürüş kararlığı artırılır.
- • Sürücü ve yolculara daha konforlu bir yolculuk sağlanır.
- • Özellikle ilk hareket ve durmalarda meydana gelen şahlanma, dalma hareketleri önemli ölçüde sınırlandırılır.
- • Sürücüye gerçekçi bir “yol hissi” sağlanarak daha güvenli sürüş deneyimi elde edilir.
- Süspansiyon sisteminde yayların görevi nedir?
- Süspansiyon sistemlerinde kullanılan yaylar, yollardan gelen şok darbelerini üzerine alarak bu kuvvetlerin araç şasisine iletilmesini engeller.
- Arazi taşıtları ve ağır ticari araçlarda yaprak yayların kullanılma nedenleri nedir?
- • Araç ağırlığından kaynaklanan dikey kuvvetler
- • İvmelenme ve frenleme sonucu oluşan uzunlamasına kuvvetler
- • Merkezkaç kuvvetler ve yanal kuvvetler
- • Tekerleklerde oluşan moment ve frenleme momenti gibi bu kuvvet ve momentlere iyi tepkiler vererek sürüş kararlılığını artırır.
- Helezon yaylar ile yaprak yayların karşılaştırılması nasıldır?
- • Yaprak yaylara göre daha küçük yapıda olduklarından daha az yer kaplar ve daha hafiftir.
- • Yaprak yaylara göre iki kata yakın darbe emme kapasitesi vardır.
- • Yaprak yaylara nazaran çok daha sessiz çalışır.
- • Kesme kuvvetlerinin yanında eğme kuvvetlerine de dayanıklılık gösterir.
- • Araç üzerinde oluşan kuvvet ve momentlere yaprak yay kadar iyi tepki veremediklerinden yardımcı ekipmanlara ihtiyaç duyulur.
- Lastik yayların özellikleri nelerdir?
- • Herhangi bir metal yaya göre çok daha fazla enerji depolayabilir.
- • Daha az yer kaplar ve çok daha hafiftir.
- • Titreşim izolasyonları çok daha iyidir.
- • Diğer metal yaylar gibi aniden kırılma riskleri çok azdır.
- • İç sürtünmeleri sonucunda bir amortisör gibi davranır.
- • Yorulma dayanımları düşük olduğundan yumuşama ve sünme gibi problemler zamanla görülebilir.
- Burulma çubuklarının temel özellikleri nelerdir?
- • Hafiftir ve az yer kaplar.
- • Bakımı kolay ve ucuzdur.
- • Sürüş konforu diğer yaylara nazaran daha yüksek yaylardır.
- • İvmelenme ve frenleme momentlerine tepkisi yetersiz olduğundan ilave ekipmanlara ihtiyaç duyulur.
- Süspansiyon sistemlerinde amortisörler niçin kullanılır?
- Yayların salınım hareketini hızlı bir şekilde sonlandırmak ve yaylarla tekerleklerin yol ile iyi bir temasa sahip olmasını sağlamak için kullanılır.
- Gazlı amortisörlerin özelliği nedir?
- Amortisörlerde kullanılan gaz, yağın basınçlı kalmasını sağlayarak yağ akışını yavaşlatıp süspansiyon yayının salınımını minimize eder ve yağın rezerv silindirine ani bir şekilde geçmesini engeller. Bu sayede yağda köpüklenme de oluşmaz.
- Süspansiyon sistemlerinde salıncakların görevi nedir?
- Ön tekerlek grubu (süspansiyon sistemi, fren sistemi vb.) elamanları ile araç şasisi arasındaki bağlantıyı kuran ana parçadır. Tekerleğin dikey eksende hareketine olanak sağlar.
- Süspansiyon sistemlerinde Z rotun görevi nedir?
- Z rot, dış lastiklere daha fazla iç lastiklere daha az ağırlık koyma eğilimindedir ve
- Savrulmayı azaltır.
- Ayrıca direksiyon kontrolünü de artırır.
- Z rot, otomobilin gövdesinin bir dönüş boyunca düz kalması ve ağırlığın dört tekerleğe de eşit dağılmasını sağlamak için kullanılır.
- Süspansiyon sistemlerinde Z rot nereye bağlanır?
- Z rotun bir ucu amortisöre diğer ucu ise denge koluna bağlanır.
- Süspansiyon sistemlerinde rotilin görevi nedir?
- Araçların ön süspansiyonunda yer alan rotiller, tekerleklerin bağımsız olarak yukarı ve aşağı yönlü hareket etmesini sağlar.
- Aynı zamanda, sola veya sağa doğru dönüşlerde de direksiyon sistemine destek verir.
- Süspansiyon sistemi elemanlarının hareketi boyunca lastiğin yola temasının devamlılığını sağlar.
- Süspansiyon sistemlerinde traversin görevi nedir?
- Aracın ön tarafındaki ön takım parçalarını taşıyan ve ana şasiye bağlayan alt gövde parçasıdır.
- Süspansiyon sistemlerinde sönümleme elemanlarının (takozlar) görevi nedir?
- Amortisör yay çifti görevi görerek metal parçaların birbirine sürtünmesiyle oluşan titreşimleri ve gürültüyü engeller.
- İdeal bir süspansiyon sisteminden beklenen işlevler nelerdir?
- • Yolda bulunan tümsek ve çukurların oluşturdukları hareket enerjisini absorbe ederek araç şasisine iletilmesini engellemek.
- • Özellikle dönüşlerde araç gövdesinde oluşan hareketleri sınırlamak.
- • Aracın yükü değişse de araç yüksekliğini istenilen seviyede tutmak.
- • Ani frenleme ve ani ivmelenmelerde araç gövdesinin yaptığı şahlanma ve öne yığılma hareketlerini engellemek.
- • Yol koşulları ne olursa olsun konforlu bir sürüş sağlarken yol tutuşu, direksiyon ve yol hissi gibi parametreleri de en iyi şekilde yerine getirmek.
- Aktif süspansiyon sistemlerinde değişen sürüş şartlarını algılayan sensörler nelerdir?
- • Gövde yükseklik sensörü
- • Direksiyon açı sensörü
- • Doğrusal ivmelenme sensörü
- • Yanal ivmelenme sensörü
- • Fren basınç sensörü
- • Gaz pedalı pozisyon sensörü
- • Araç hız sensörü
- • Yük sensörü
- • Mod seçici (ekonomi, konfor, performans vb.)
- Havalı süspansiyon sistemini oluşturan elemanlar nelerdir?
- • Hava tüpü (körük)
- • Şartlandırıcı ve filtre
- • Kompresör, regülatör ve valf grubu
- • İvme ve yükseklik sensörleri
- • Gösterge paneli ve kumanda modülü
- • Amortisör
- • Hava deposu
- Süspansiyon sisteminin görevlerini yazınız. (5 Tane)
- Çekiş yapan tekerlekler tarafından tahrik kuvvetini aktarmak ve aynı zamandaaksın düzgün konumunu sağlarken her bir tekerlek tarafından yaratılan frenleme kuvvetini araç gövdesine iletmek.
- Sürüş esnasında lastikler ile birlikte çalışarak yolcuları veya taşınan yükü korumak ve sürüş konforunu iyileştirmek amacıyla yol yüzeyinin yapısından kaynaklanan titreşimleri, salınımları ve ani şokları sönümleyerek yumuşatmak.
- Direksiyon hâkimiyeti ve yönlenme dengesini geliştirmek için sürekli olarak tekerleklerin yol yüzeyindeki bozuklukları izlemesini sağlayarak sürüş esnasında aracı dengelemek.
- Akslar üzerinde gövdeye destek olarak gövde ile tekerlekler arasında uygun geometrik ilişkiyi korur.
- Süspansiyon sistemi elemanları nelerdir? Yazınız.
- Amortisörler
- Yaylar
- Denge Çubuğu
- Bağlantı Elemanları
- Amortisör hangi amaç için kullanılır? yazınız.
- Yayların serbest salınımlarını sönümleyerek veya kontrol altında tutarak sürüş konforunu sağlamak amacıyla kullanılırlar.
- Amortisörün görevlerini yazınız.
- Yayların salınım süresini kısaltır.
- Lastiklerin her durumda zeminle temasını sağlayarak sürüş emniyeti sağlar.
- Lastiklerin daha iyi yol tutuşunu sağlayarak direksiyon hâkimiyetini kolaylaştırır.
- Yatmayı, kaymayı, zıplamayı, fren sırasında dalmayı ve hızlanma sırasında ön tarafın yükselmesini arka tarafın çökmesini azaltarak sürüş konforunu artırır.
- Yayların görevi nedir? Yazınız.
- Yol yüzeyinden alınan sarsıntıları ve darbeleri sönümleyen süspansiyon sistemi elemanlarıdır.
- Yayların çeşitlerini yazınız
- Helezon yaylar
- Yaprak yaylar
- Burulma çubuklu yaylar
- Hidrolik- Pnömatik yaylar
- Denge çubuğu görevi nedir? Yazınız.
- Dönüş esnasında aracın yana yatması ile meydana gelen merkezkaç kuvvetine bağlı olarak aracın savrulmasını önlemek için kullanılan süspansiyon sistemi elemanına denge çubuğu denir.
- Bağlantı elemanlarının görevi nedir? Yazınız.
- Süspansiyon sisteminin tüm parçalarını birbirine düzenli bir şekilde bağlayarak, tekerleklerin boylamasına ve yanlamasına hareketlerini kontrol altında tutar
Direksiyon sistemi
- Direksiyon mekanizmasının kullanılmasının amacı nedir?
- Tüm hız aralıklarında hareket eden taşıtı, çok fazla çaba harcamadan güvenli sürüş sağlayacak bir şekilde istenilen yön ve doğrultuda yönlendirmektir
- Direksiyon sistemini görevlerini yazınız (5 Madde)
- Taşıtın istenilen yöne çok az direksiyon kuvvetiyle kolayca yönlendirilmesini sağlar.
- Taşıt, dar ve virajlı yollarda sürülürken direksiyon sistemi ön tekerlekleri hızlı, kolay ve yeterli bir şekilde çevirebilmelidir.
- Direksiyonu çevirmek için uygulanacak kuvvet, olumsuz bir etken yok ise fazla olmamalıdır.
- Taşıt, dönüş işlemini tamamlandıktan sonra direksiyon simidi düz konuma sürücü fazla kuvvet harcamadan dönebilmelidir.
- Yol yüzeyi bozukluğu nedeniyle gelen darbe kuvvetlerinin direksiyon kontrolünü kaybetmesini önlemelidir.
- Pinyon kremayer tip mekanik direksiyon dişli kutusunun çalışma prensibi nedir?
Direksiyon simidinden verilen döndürme hareketi direksiyon dişli kutusunda doğrusal harekete çevrilip aynı anda kuvveti de artırılarak tekerleklere iletilir. Direksiyon milinin ucuna bağlı olan pinyon dişli ise düz bir mil üzerine açılmış frezeli kanallardan oluşan kremayer dişli milinin dişlisiyle temas durumundadır. Pinyon dişli döndüğünde, kremayer mili de pinyon dişlinin dönüş yönüne uygun olarak sağa ya da sola doğru hareket eder ve doğrusal hareket elde edilir. Kremayer dişli milinin iki ucuna bağlı olan rot kolları (rot milleri) ile bu doğrusal itme-çekme hareketi, tekerlek aks taşıyıcısına iletilir ve tekerleklerin manevra yapması sağlanır. - Direksiyon-sürüş hissi nedir?
Direksiyon sisteminde, kuvvet aktarımı direksiyon simidinden tekerleklere doğru olurken aynı zamanda yol ve sürüş şartlarının etkisiyle oluşan karşı bir kuvvet de tekerleklerden direksiyon simidine aktarılır. Tekerleklerden direksiyona gelen bu tepki kuvvetine direksiyon-sürüş hissi denir. - Direksiyon sisteminin tekerlek bağlantı tipleri nelerdir?
- Bağımsız ön süspansiyon sisteminde direksiyon bağlantısı
a) Çift salıncaklı süspansiyonda direksiyon bağlantısı
b) MacPherson süspansiyonda direksiyon bağlantısı - Sabit akslı tip süspansiyon sisteminde direksiyon bağlantısı
- Bağımsız ön süspansiyon sisteminde direksiyon bağlantısı
- Araçlarda kullanılan direksiyon sistemi çeşitleri nelerdir?
- Mekanik Direksiyon Sistemleri
- Yardımcılı Mekanik Direksiyon Sistemleri
- Hidrolik Yardımlı Direksiyon Sistemi
- Elektrohidrolik Yardımlı Direksiyon Sistemi
- Elektrik Yardımlı Direksiyon Sistemi
- Elektronik Kontrollü Direksiyon Sistemi
- Dört Tekerlek Yön Kontrol Sistemleri
- Mekanik direksiyon sisteminde direksiyon simidinden tekerleklere kadar olan bağlantıyı sağlayan ana parçalar nelerdir?
a) Direksiyon simidi
b) Direksiyon mili
c) Direksiyon mili üniversal mafsalı
d) Direksiyon mili rulman ve burç yatakları
e) Direksiyon amortisörü
f) Direksiyon dişli kutusu
g) Kumanda kolu (pitman kolu)
h) Mafsallı kol (çolak rot)
ı) Rot milleri ve rot başları (kısa rot mili, uzun rot mili, rot başları)
j) Ara (avare) kol
k) Deveboynu
m) Direksiyon mafsalı (tekerlek mafsalı, akson, aks başlığı, aks taşıyıcısı)
n) Tekerlekler - Aşağıda resmi verilen direksiyon kolonunu oluşturan kısımların isimleri nedir?
- Direksiyon mili üniversal mafsalının görevleri nedir?
- Üniversal mafsal eksenleri farklı olan iki mil arasında yaklaşık 30 o lik bir açıyla hareket iletebilir.
- Üniversal mafsalın diğer bir görevi de süspansiyon sisteminden direksiyon dişli kutusuna gelen titreşimlerin direksiyon simidine geçişini önlemektir.
- Kayıcı mafsal ise direksiyon milinin boyunda oluşacak uzama ve kısalmayı karşılar.
- Ayrıca milin kolayca sökülmesini ve takılmasını sağlar.
- Tıkırtı burcunun görevi nedir?
Tıkırtı burcu olarak adlandırılan burç yatak, direksiyonun sağa ve sola dönmesiyle oluşan sesi önler. - Direksiyon amortisörünün görevi nedir?
Direksiyon amortisörü, tekerleklerden şasi ve direksiyon bağlantılarına gelen yol darbesi ile titreşimi üzerine alarak darbe ve titreşimin direksiyon simidine geçişini önler. Böylece sürücü olumsuz etkilenmez ve sürücünün taşıtı kullanım konforu artar. - Pitman kolu (komuta kolu) nedir?
Pitman kolu olarak da adlandırılan komuta kolu, direksiyon dişli kutusu çıkışından aldığı hareketi kısa rot koluna aktarır. - Mafsallı kol (Çolak Rot) nedir?
Mafsallı kol; genellikle ticari taşıtlarda direksiyon dişli kutusunun ön düzenden geride olduğu durumda, kısa rottan gelen hareketi uzun rota iletmek için kullanılan bir ara parçadır. - Kısa rot mili nedir? Görevi nedir?
Komuta kolunu deveboynuna bağlar. Komuta kolunun sağa ve sola hareketini ileriye ve geriye aktaran bir bağlantı gibi çalışır. - Uzun rot mili nedir? Görevi nedir?
Kısa rot miline küresel mafsal yardımıyla bağlıdır. Kısa rot, komuta kolundan gelen hareketi uzun rot miline de iletir. - Rot başı nedir? Görevi nedir?
Rot başının bir ucu iç dişli yardımıyla rot miline ve diğer ucu ise somunlu bağlantı ile deveboynuna bağlıdır. Böylece tekerleklerin deveboynunu, uzun rot ve kısa rot mili ile birleştirir. Rot başı küresel mafsaldır ve tüm yönlerde dairesel hareket yaparak çalışabilir. - Ara kol (avare kol) nedir? Görevi nedir?
Ara kolun bir ucu şasi gövdesine hareketli şekilde bağlanır. Diğer ucu ise bir döner bağlantı ile uzun rota bağlıdır. Bu kol, uzun rotun tekerlek tarafındaki ucunu destekler ve uzun rotun uygun konumda ileriye ya da geriye doğru hareket etmesini sağlar. - Deveboynu nedir?
Kısa ve uzun rotların hareketini direksiyon mafsalına (tekerlek taşıyıcısı, akson) aktarır. - Direksiyon mafsalı (tekerlek mafsalı, akson, aks başlığı, aks taşıyıcısı) nedir?
Direksiyon mafsalı, süspansiyon sisteminin karşıladığı taşıt yükünü üzerine alıp yükün poyra üzerinden tekerleğe iletilmesine aracılık eder Ayrıca tekerlek yatağının (poyra) monte edilmesi için gövdesinde boşluklu bir kısım oluşturulur. - Direksiyon boşluğu nedir? Boşluk miktarı hangi değerler arasında olmalıdır?
Direksiyonun çevrilmesiyle tekerleklerin tepki verip dönmeye başlayıncaya kadar direksiyonda oluşan açısal dönüşün mesafe olarak değeridir.
Direksiyon boşluk miktarı 20-30 mm arasındadır. - Direksiyon eksenel boşluğu nedir?
Direksiyonun sürücü tarafından kendine doğru çekilip itildiğinde hissedilen boşluktur. - Yolda gezme nedir?
Taşıtın yönlendirildiği istikametin ve doğrultunun dışına çıkma eğiliminde olmasıdır. Bu durum oluştuğunda taşıtın istenen yönde gitmesi için sürücünün direksiyonu sürekli düzeltmeye çalışması gerekir. - Tekerleklerin yolda gezme yapmasının nedenleri nedir?
- Lastiklerden birinin hava basıncı farklıdır.
- Direksiyon boşluğu fazladır.
- Direksiyon rot başlarının aşınması nedeniyle boşluk vardır.
- Tekerlek yatağı rulmanlarından birisi bozulması ve rulmanın zorlanarak dönmesi taşıt hareketinde direnç oluşturur. Böylece taşıt rulmanı bozuk olan ve sıkışma yaptığı için düşük devirde dönmek zorunda kalan tekerlek tarafına çekme yapar.
- Tekerleklerin kamber ve kaster açıları ayarsız veya birbirine eşit değildir.
- Yeni takılan rot başlarının ayarsız veya aşırı sıkı olması durumunda, özellikle direksiyon serbest bırakıldığında düz gidiş pozisyonuna kısa sürede dönmesini önler.
- Uzun rot kolu, kısa rot kolu gibi bağlantı millerinde boşluk, eğiklik ya da gevşeklik vardır.
- Burulma çubuğundaki eğilme ya da burulmadan dolayı gerilme vardır.
- Direksiyon dişli oranı hangi formülle hesaplanır?
Direksiyon Dişli Oranı = Direksiyonun Döndürülme Açısı / Tekerleğin Manevra Açısı
formülüyle belirlenir. - Mekanik direksiyon sistemi çeşitleri nelerdir?
- a. Pinyon-kremayer
- b. Sonsuz vida-döner bilyeli somun
- c. Kam-levye
- d. Sonsuz vida-sektör
- e. Sonsuz vida-rule makara
- Hidrolik yardımlı direksiyon sisteminin görevleri nelerdir?
• Yumuşak direksiyon ve konforlu sürüş sağlar. Özellikle park etme ve düşük hızlarda ağırlaşan direksiyonun konforlu ve yumuşak bir şekilde döndürülmesini sağlar. Başka bir ifadeyle düşük hızlarda büyük güç üreterek direksiyonu yumuşatır.
• Taşıt hızı arttıkça direksiyonu çevirmek için gereken kuvvet azaltılır ve direksiyon sertleşir. Yüksek hızlarda direksiyon manevrası da zaten çok az olur.
• Yoldan tekerleklere etkiyen darbeler sebebiyle direksiyon simidinin sapmasını engeller fakat sürücünün yol tepkilerini algılaması için iyi bir sürüş hissini vermesi gerekir. Böylece sürüş, manevra performansı ve güvenliği iyileşir. Hidrolik direksiyonun destek gücü çok fazla olursa sürüş hissi azalır.
• Direksiyon simidinin hareketinde hızlı ve hassas olarak devreye girer, sürücü bunu hissetmez. - Elektrohidrolik direksiyon nedir?
Direksiyon yağ pompasının çalıştırılmasında bağımsız bir elektrik motoru kullanılan direksiyon sistemine elektrohidrolik direksiyon adı verilir. - Valflerin tipine ve çalışma özelliğine göre hidrolik direksiyon çeşitleri nelerdir?
• Aynı eksenli, birleşik hidrolik yardımlı direksiyon
• Döner bilyeli, sürgülü valf tipi hidrolik yardımlı direksiyon
• Kremayer dişli tip ekseni kaçık birleşik hidrolik yardımlı direksiyon
• Kremayer dişli tip, aynı eksenli burulma çubuklu, döner makara supaplı (döner valf tipi) hidrolik yardımlı direksiyon
• Kremayer dişli tip aynı eksenli, spool valf tipi hidrolik yardımlı direksiyon
• Rottan kumandalı hidrolik yardımlı direksiyon - Hidrolik yardımlı direksiyon sisteminin avantajları nelerdir?
• Sürücünün taşıtı yönlendirmek için harcadığı kuvveti en az seviyeye indirir.
• Yoldan gelen darbe etkisini emerek sürücü tarafından direksiyonda hissedilmesini azaltır.
• Tekerlek lastiğinde oluşan patlama sırasında, direksiyon kontrolünün kaybedilmesini önler ve kaza olasılığını azaltır. - Hidrolik yardımlı direksiyon sisteminin dezavantajları nelerdir?
• Yeni ek sistemler, direksiyon sisteminin yapısını karmaşık duruma getirdiğinden bakımı zorlaşır.
• Yeni ek sistemlerin kullanılmasıyla parça sayısı arttığından bakım ve onarım maliyeti yükselir.
• Hidrolik pompa, motor gücünün bir kısmını kullandığından yakıt ekonomisini azaltır.
• Motor çalışmadığında direksiyonun döndürülmesi zorlaşır. - Hidrolik yardımlı direksiyon sistemi mekanik direksiyon sisteminden farklı olarak hangi parçaları içerir?
a) Hidrolik direksiyon yağ pompası
b) Hidrolik deposu
c) Yön kontrol valfi
d) Akış kontrol valfi
e) Basınç kontrol ve tahliye valfi
f) Hidrolik direksiyon silindiri
g) Rölanti yükseltici cihaz
h) Filtre
ı) Hidrolik devre bağlantı elemanları - Hidrolik direksiyon pompası çeşitleri nelerdir?
Kayış tahrikli,
Doğrudan tahrikli
Eksantrik kamı tahrikli - Hidrolik direksiyon pompasının kayış gerginlik ayarının bozukluğu nelere neden olur?
Kayış gerginliğinin fazla olması durumunda pompa yeterli devirde döner fakat aşırı yük binmesinden dolayı hem pompa yataklarında hem de kayışta aşırı aşınmaya neden olur.
Kayış gerginliği az ise kayma yapacağından pompa yeterli devirde çalışamaz ve debisi azalır.
Kayış gerginliğinin azalması sonucunda çalışırken kayışta gıcırtı sesi oluşur. - Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde akış kontrol valfinin görevi nedir?
Hidrolik yardımlı direksiyon pompasının debisi, pompa devri arttıkça artar fakat direksiyon kutusuna giden yağın debisi azaltılır.
Böylece direksiyon hareketinin sürücü tarafından hissedilerek taşıtın sağa veya sola kaçmasının önlenmesi zorlaşır. - Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde direksiyon nötr pozisyonda iken çalışma nasıl gerçekleşir?
Direksiyon döndürülmediğinde hidrolik yağ, pompadan yön kontrol valfine gönderilir. Kontrol valfi, nötr pozisyonunda olduğundan hidroliğin tümü yön kontrol ve emniyet valfinden geçerek pompaya döner. Hidrolik silindirde yağ basıncı oluşmaz. - Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde direksiyon döndürme pozisyonda iken çalışma nasıl gerçekleşir?
Direksiyon ana mili, herhangi bir yöne döndürüldüğünde yön kontrol valfi de hareket eder ve hidrolik kanalın biri kapanır. Diğer kanal açılır ve hidrolik akış oranında değişime neden olur. Akış oranı değişimi, basınç değişimine neden olur. İtme pistonunun iki tarafında bir basınç farkı oluşur ve piston yüksek basıncın etkisiyle düşük basınç bulunan yöne doğru hareket eder. Piston hareket ederken hem kremayer miline ek kuvvet uygular hem de silindirin düşük basınç tarafındaki hidrolik yağı kontrol valfinden pompaya gönderir. - Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde kullanılan hortumların yapısal özellikleri nedir?
Hidrolik hortumun alt katmanı hidrolik yağa dayanıklı özel sentetik kauçuk, orta katmanı yüksek dayanımlı çelik tel örgü ve üst katı ise aşınmaya, her türlü hava şartlarına dayanıklı özel sentetik kauçuktan üretilir. - Hidrolik devre bağlantı elemanlarının kontrollerinde gözle yapılan kontrolde nelere dikkat edilir?
Devre üzerindeki sızıntı, terleme, yırtılma, kopma, gevşeme, sürtünme kontrolleridir. - Hidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinde kullanılan yağlardan beklenen temel özellikler nelerdir?
• Kolay akmalı ve havanın aksine sıkıştırılamaz olmalıdır. Böylece güç ve hareket iletimini gerçekleştirmelidir.
• Hareketli parçaları sürtünme ve aşınmayı engellemek amacıyla yağlamalıdır.
• Sistemde meydana gelen ısıyı, üzerine alabilmeli ve soğuk ortamda ise bu ısıyı kısa zamanda üzerinden atabilmelidir.
• Korozyona karşı koruma sağlamalıdır.
• Pompa, valf, piston gibi hareketli parçaların arasından sızmayacak kadar kıvamlı yoğunlukta olmalıdır. Böylece sızıntıyı en az değerde tutmalıdır.
• Conta malzemelerine uyumlu olmalıdır.
• Filtre edilirken içinde kirlenmeye neden olan yabancı maddeleri kolayca atabilmeli ve bu sırada özelliğinde değişim oluşturmamalıdır. - Direksiyon hidrolik yağı ve filtresini değiştirme süresi nedir?
5 yıl veya 100.000 km’dir. - Elektromekanik direksiyon sistemi hangi yapı elemanlarından oluşur?
Direksiyon yardımı elektronik kontrol ünitesi, açı sensörü, elektrik motoru, elektrik motoru dişli hareket iletim mekanizması ile moment (tork) sensörü gibi temel yapı elemanlarından oluşur. - Elektromekanik direksiyon sisteminin hidrolik yardımlı direksiyon sistemine göre avantajları nelerdir?
• Hidrolik destek sistemi yerine elektrik motorlu destek sistemi kullanıldığından yerden tasarruf sağlar.
• Hidrolik yağ pompası, hortumlar, yağ haznesi, filtre gibi hidrolik yapı parçaları olmadığından parça sayısı azaltılır hem hafif hem de basit bir sistem yapısı oluşturulur.
• Hidrolik yağ kullanılmadığından hidrolik yağ sızıntı ve kaçağı önlenir.
• Çalışma sırasında oluşabilecek titreşim ve gürültü azaltılır.
• Yüksek üretim maliyeti ve bakım masrafı bulunan boru, hortum ve hidrolik direksiyon pompası kullanımından vazgeçilmiştir.
• Direksiyon desteği sağlayan sistem parçaları, direksiyon mili dişlisinde bulunduğundan üretilen destek kuvvetinin direksiyon sistemine uygulanması hızlı bir şekilde sağlanır.
• Elektromekanik direksiyon sistemi sadece manevra ihtiyacı olduğunda çalıştırılır ve ihtiyaca yönelik bu düşük güç tüketimiyle yakıt tüketimi de azaltılır. - Elektromekanik direksiyon sisteminin en önemli dezavantajları nelerdir?
• Elektronik devre elemanlarında oluşabilecek arızalar.
• Direksiyon sistemi elektrik devre kablolarında oluşabilecek kopukluk (açık devre).
• Elektrik devresi bağlantı yerlerindeki gevşeklik veya oksitlenme nedeniyle oluşabilecek dirençler. - Elektromekanik (EPS) direksiyon sisteminin pinyon kremayer dişli sistemi ile kullanılan çeşitleri nelerdir?
- Mil Tipi
- Pinyon Tipi
- Çiftli Pinyon Tipi
- Doğrusal Dişli Tipi
- Elektromekanik direksiyon sisteminde mekanik direksiyon sistemine ilave edilen diğer parçalar nelerdir?
a) Direksiyon kolonu
b) Direksiyon kolonu anahtarı
c) Direksiyon konum sensörü
ç) Direksiyon moment sensörü
d) Burulma çubuğu
e) Elektromekanik direksiyon motoru
f) Ekranlı kontrol ünitesi ve uyarı lambası
g) Direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesi
ğ) Motor kontrol ünitesi
h) Direksiyon motoru hareket iletim dişli mekanizması - Elektromekanik direksiyon sisteminde kullanılan direksiyon konum sensörünün görevi nedir?
Direksiyon konum sensörünün görevi; direksiyonun döndürülme açısını, hızını devamlı ölçerek elektrik sinyali şeklinde direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesine iletmektir. - Elektromekanik direksiyon sisteminde kullanılan direksiyon moment sensörünün görevi nedir?
Görevi, burulma çubuğunun dönerken oluşturduğu yer değiştirme açısını algılayıp elektrik sinyali şeklinde direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesine iletmektir. Elektronik kontrol ünitesi, bu sinyal değerine göre ihtiyaç duyulan direksiyon tork desteğini hesaplar. Hesaplanan tork 0.01 Nm değerini aşarsa elektronik kontrol ünitesi direksiyon çevirme desteğine ihtiyaç bulunduğunu kabul eder. - Aşağıda verilen sembolün anlamı nedir?
Elektrikli direksiyon arıza lambası - Direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesi hangi sensör verilerine ihtiyaç duyar?
- Elektronik kontrol ünitesi direksiyon açı sensöründen direksiyon açısı ve döndürülme hızını alır.
- Motor devir sensöründen motor devri bilgisi alır
- Moment sensöründen direksiyon torku bilgisi alır.
- Taşıt hız sensöründen taşıt hız sinyali bilgisi alır.
- Gösterge tablosundaki ekranlı kontrol ünitesinden kontak anahtarının tanımlandığına dair veri sinyallerini alır.
- Elektromekanik direksiyon sistemlerinde direksiyon manevrası bittiğinde çalışma nasıldır?
Sürücü, direksiyona uyguladığı torku azalttığında burulma çubuğu da daha az burulur. Böylece direksiyon moment sensörü, elektronik kontrol ünitesine daha düşük değerde elektrik sinyali gönderir. Elektronik kontrol ünitesi, ayarladığı akımla elektrik motorunu devreye sokarak tork desteğini azaltır. Tekerleklerin süspansiyon sistemine bağlantısında, verilen açı ayarına (ön düzen geometrisi) bağlı olarak direksiyon sistemi taşıtın düz doğrultuda gitmesi için tekerlekleri düz konuma döndürmeye çalışır. Süspansiyon sisteminin direksiyon milinde oluşturduğu geri toplama momenti sürücünün direksiyona uyguladığı tork ve elektrik motorunun ürettiği tork desteğinin toplamından fazlaysa elektromekanik direksiyon aktif hizalama programı devreye girmez. Süspansiyon sisteminin oluşturduğu moment, taşıtı düz doğrultuda hareket ettirecek şekilde tekerleklerin düz gidiş konumuna dönmesini sağlar. - Elektromekanik direksiyon sistemlerinde direksiyon aktif hizalama programının çalışması nasıldır?
Sürücü, dönüş sırasında direksiyonu serbest bıraktığında burulma çubuğu üzerindeki burulma ortadan kalkar ve elektrik motoru da devreden çıkar. Böylece tork desteği ortadan kalkar. Taşıt tekerleklerinin düz konuma dönmesi gecikirse direksiyon konum sensörü bu durumu algılar ve direksiyon kolonu elektronik kontrol ünitesine bildirir. Kontrol ünitesi, tekerleklerin düz duruma gelmesi için gereken tork değerini sağlayan akımı ayarlar ve ters yönde dönecek şekilde elektrik motorunu devreye sokar. Böylece tekerlekler, düz doğrultuya gelecek şekilde direksiyon otomatik olarak döndürülür. - Elektromekanik direksiyonda sertlik kademe ayarı nasıl yapılır?
Sistemde yumuşak (comfort), normal ve sert (sport) olmak üzere üç kademeli bir elektronik kademe ayar seçeneği bulunur. Ayar işlemi dijital dokunmatik ekrandan elle yapılır. - Elektrohidrolik yardımlı direksiyon sisteminin kullanılma nedenleri nedir?
Hidrolik yardımlı direksiyonda, taşıt motoru çalıştığı sürece direksiyon pompası da çalıştığından motor gücünün bir kısmını devamlı kullanır. Bu durum motor gücünde azalmaya neden olur.
Ayrıca taşıtı park etme, döndürme gibi manevra yapılması gereken durumlarda direksiyon güç desteğine daha fazla ihtiyaç duyulur. Fakat böyle durumlarda taşıt hızı azdır ya da taşıt hareketsizdir ve taşıt motoru çoğunlukla rölanti devrinde çalışır. Motorun düşük devirde çalışması, pompanın ürettiği hidrolik basıncın da düşük olmasına neden olduğu için direksiyonun döndürülmesi zorlaşır.
Bu olumsuzlukların giderilmesi için direksiyon pompası, motordan bağımsız olarak bir elektrik motoru yardımıyla çalıştırılır. Elektrohidrolik yardımlı direksiyonda, elektrik motorunun gerektiğinde uygun devirde çalıştırılması ve ihtiyaç duyulan hidrolik basıncın hassas şekilde ayarlanıp yeterli değerde elde edilmesi, gerekmediğinde devreden çıkması için sisteme bir elektronik kontrol ünitesi ilave edilmiştir. Bu nedenle çalışma verimi, hidrolik yardımlı direksiyon sistemine göre daha yüksektir. - Elektrohidrolik yardımlı direksiyon sistemlerinin avantajları nelerdir?
• Düşük taşıt hızında manevra yapılırken yumuşak direksiyon, yüksek taşıt hızında ise aktif güvenlik amacıyla sürücünün hissedebildiği sert direksiyon kullanımı sağlar.
• Çevreye bırakılan atık yağ azaltıldığından çevre kirlenmesini önler.
• Hidrolik yardımlı sisteme göre yaklaşık %85 enerji tasarrufu sağlar.
• Taşıt kullanımında 100 km’de yaklaşık 0,2 litre yakıt tasarrufu sağlar. - Elektrohidrolik yardımlı direksiyon sistemlerini oluşturan parçalar nelerdir?
- Motor kontrol ünitesi (ECM)
- Direksiyon yardımı sensörü (direksiyon açı sensörü)
- Hız sensörü
- Direksiyon yardımı elektronik kontrol ünitesi
- Hidrolik pompa ve elektrik motoru
- Gösterge panosu kontrol ünitesi ve uyarı lambası
- Direksiyon yardımı sensörünün (direksiyon açı sensörü) görevi nedir?
Direksiyon açısını algılar ve direksiyon açı hızını hesaplar. Sensörün arızalanması durumunda direksiyon sistemi çalışmaya devam eder. - Dört tekerlekten yönlendirme sisteminin genel yapısal özellikleri nedir?
Dört tekerlek yön kontrol sisteminin ilk tasarımında direksiyon hareketinin arka tekerlek dişli kutusuna iletilmesi bir mil yardımıyla mekanik olarak sağlanır. Ön ve arka tekerleklerin yönlendirilmesi iki ayrı mekanik direksiyon sistemiyle gerçekleştirilir. - Dört tekerlekten yönlendirme sistemi çeşitleri nedir?
A) Mekanik Dört Tekerlek Yön Kontrol Sistemi
B) Elektronik Kontrollü Dört Tekerlek Yön Kontrol Sistemi - Dört tekerlek yön kontrol sistemiyle sağlanan avantajlar nelerdir?
• Daha yüksek manevra kabiliyeti
• Taşıt kontrolü ve dengesini yüksek hızda daha iyi sağlama
• Düşük hızda, dar alanda kolay dönebilme ve park edebilme - Dört tekerlek yön kontrol sisteminde kullanılan elektronik parçalar nelerdir?
• Şasi elektronik kontrol modülü (ECP)
• Ön direksiyon kontrol ünitesi
• Dinamik direksiyon kontrol ünitesi (Kontrolcü)
• Dinamik direksiyon süper pozisyon dişlisi
• Tekerlek hız sensörleri
• Direksiyon açı sensörü
• Tork sensörü
• Direksiyon kutusu gerçek açı sensörü
• Arka tekerlek açı sensörü
• Arka tekerlek açısı geri besleme sensörü
• Direksiyon elektrik motorları - Direksiyon sisteminde uygulanan aktif güvenlik sistemleri nedir?
Aktif direksiyon adı verilen sistem yardımıyla manevra tekerleği açısının veya taşıtı yönlendirmek için gereken torkun elektronik olarak kontrol edilmesini sağlayan bir direksiyon sistemidir. - Direksiyon sisteminde uygulanan pasif güvenlik sistemleri nelerdir?
Güvenli Direksiyon Kolonu
Katlanabilir Direksiyon Kolonu
İç İçe Geçen Direksiyon Kolonu
Sürücü ve Yolcu Hava Yastığı Sistemi (Airbag) - Hava yastığı sistemini oluşturan dört temel parça nedir?
- I. Hava Yastığı Modülü
- II. Darbe Sensörleri
- III. İvme Sensörleri
- IV. Hava Yastığı Elektronik Kontrol Ünitesi
- Tam şiştiğinde sürücü ön hava yastığı, sürücü diz hava yastığı ve yolcu hava yastığının hacmi nedir?
- Tam şiştiğinde sürücü ön hava yastığı hacmi 60 litre
- Sürücü diz hava yastığı hacmi 16 litre
- Yolcu hava yastığı hacmi ise 120 litredir.
- Emniyet kemeri sisteminin görevi nedir?
- Ani frenleme ya da çarpma sırasında taşıtta bulunan sürücü ve yolcuların öne doğru fırlayıp yaralanmasını önlemek amacıyla emniyet kemer sistemi kullanılır.
- Standart (klasik) emniyet kemeri sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
- • Emniyet kemeri
- • Emniyet kemeri toplama (sarma) mekanizması
- • Emniyet kemeri gerdirme (kilitleme) mekanizması
- • Kemer kilit mandalı ve mandal kilitleme tokası
- Tamamlayıcı emniyet kemeri sistemini oluşturan parçalar nelerdir?
- • Emniyet kemeri sarma ve gerdirme mekanizması
- • Gaz jeneratörü modülü
- • Darbe sensörleri
- • İvme sensörleri
- • Yolcu varlığı tespit sensörü
- • Algılama ve diyagnostik modülü (SDM)
- • Hava yastığı modülü
- • Hava yastığı uyarı göstergesi
- Yolcu varlığı tespit sensörünün görevi nedir?
- Yolcu varlığı tespit sensörü koltuğun boş olduğunu tespit ederse “ön yolcu emniyet kemerini tak göstergesi” devre dışı bırakır.
Ön Düzen ve Tekerlekler:
- Tekerleklerin ana kısımlarını yazınız.
- Jantlar
- Lastikler
- Jantın görevi nedir?
- Jantlar lastik ökçelerini yerinde tutan ve lastiği tekerleğe bağlayan ara parçadır.
- Jant üzerinde yazan 5½ J X 14 CH 36 0203 70259 ne anlama gelmektedir?
- 5½ : Jant genişliği (inç)
- J : Jant damak (şanş) profili
- 14 : Jant çapı (inç)
- X : Tek parçalı (mono blok, tubeless) jant
- CH : Janttaki “tubeless seti” tipi
- 36 :Jant off-seti (mm) (Jantta kaçıklık)
- 0203 : Jantın üretim tarihi (ay-yıl) 2003 yılının 2. ayında üretilmiştir.
- 70259 : Jantın seri numarası
- Standart disk jantların çeşitlerini yazınız.
- Standart disk jantlar
- Döküm kollu jantlar
- Telli jantlar
- Alüminyüm jantlar
- Otomobil lastiklerini görevleri nelerdir? Yazınız.
- Otomobilin yükünü ve ağırlığını taşımak
- Yol yüzeyi ile tekerlek arasında teması sağlayarak iyi bir sürtünme yüzeyi oluşturmak (Böylece motorun meydana getirdiği döndürme momentini yola aktarıp çekiş kuvvetine dönüştürür ve frenlemelerde aracın uygun mesafelerde
- durmasını sağlar.)
- Yol yüzeylerindeki pürüzlerden ve sürüşten doğan titreşimleri ve darbeleri emerek yok etmek (Böylece süspansiyon sisteminin elemanı gibi çalışır.)
- Direksiyon ile verilen yönü izlemek (Viraj dönüşlerinde direksiyon kontrolüne gerekli olan yanal kuvveti üretir.)
- Lastiğin yapısal özelliği nasıldır?
- Tekerlek lastiklerinin yapımlarında, gerekli yüksek mukavemeti karşılamak üzere naylon, rayon, polyester gibi elyaf esaslı kordlar ile çelik kordlar kullanılır. Topuk dayanımları ise çelik teller yardımıyla sağlanır.
- Otomobil lastiklerini kısımlarını yazınız.
- Lastik sırtı
- Lastik omuzu
- Lastik yanağı
- Damak teli
- Karkas yapı
- Kuşaklar
- Astar
- Lastik sırtı ne demektir?
- Lastiğin yolla temasını sağlayan en üst bölümdür.
- Damak teli ne demektir?
- Yüksek gerilmeye dayanıklı, uzamayan çelik telden üretilen damak telinin görevi lastiği jantın etrafında tutmaktır.
- Lastiklerde kuşak ne demektir?
- Lastik sırt deseninin altında uzanan dar katmanlara kuşak adı verilir.
- Yapılarına göre lastik çeşitleri nelerdir?
- Diyagonal lastik Radyal lastik Yarı radyal lastik
- Hava basıncını tutma şekillerine göre lastik çeşitleri nelerdir?
- İç lastikli (şambrelli) lastikler İç lastiksiz (tubeless) lastikler
- İç lastikli (şambremli) lastik hakkında bilgi veriniz?
- Bu tip lastiklerin içinde basınçlı havayı alıkoyan ayrı bir iç lastik bulunur. Lastik supabı (veya hava supabı), jant çemberindeki bir delikten dışarı çıkacak şekilde iç lastiğe bağlıdır. Lastik patlarsa iç lastik hemen söner.
- İç lastiksiz (tubeless) lastik hakkında bilgi veriniz?
- Tubeless lastikte iç lastik olmadığı için hava supabı direkt olarak jant çemberine tutturulmuştur.Tubeless lastikler şambrelli lastiklere göre daha emniyetlidir. Çünkü lastiğin patlama durumunda hemen inmezler ve böylece risk yaratılmamış olur. Tubeless lastikler patladığında onarımı çok kolay ve kısadır.
- Lastik diş derinliği kaç mm nin altına düştüğünde yasal olarak yenisi ile değiştirilmelidir.
- 1,6 mm
- Yağışlı havalarda lastik diş derinliğinin en az kaç mm nin altında olmaması tavsiye edilir.
- 3 mm
- Bir otomobil lastiğinin üzerinde yazan P 185 / 65 R 14 82 T ifadesi ne anlama gelmektedir.
- Lastiklerde rotasyon nedir? Yazınız.
- Aracın ön lastikleri arka lastiklerine göre daha hızlı aşınır. Yük ve yol şartlarına göre lastiklerin sırt ömürlerinin en uzun olabilmesi için lastiklerin belirli zaman aralıklarında araç üzerindeki yerlerinin değiştirilmesine rotasyon denir?
Lastik üzerindeki bu rakamlar neyi ifade eder?
- 2001 yılının 9. haftasında üretildiğini ifade eder.
- Lastiklerde rotasyon yapılırken nelere dikkat edilmelidir?
- Lastiklerin yerini değiştirirken lastik yüzeylerini de göz ile kontrol edilmelidir.
- Bazı modellerde arka ve ön lastiklerin hava basınçları farklıdır. Rotasyon sonrasında belirtilen değerlerde şişme basınçlarını yeniden ayarlamalıdır.
- önce yedek lastiği rotasyona dâhil edilmemelidir. Sadece geçici kullanım içindir.
- Yanağında dönüş yönü markalanmış bir lastiğin yerini değiştirirken lastiğin yeni yerinde gösterilenin aksi yönünde dönmediğinden emin olunmalıdır.
- Lastiklerde düzensiz aşınmanın nedenleri nelerdir?
- Mekanik hatalar Lastiğin ısınması Lastik hava basıncı
- Aşırı şişirmenin yol açacağı problemler nelerdir?
- Daralan sırt genişliği sürüş hâkimiyetini bozar ve frenleme performansını azaltır.
- Sürüş konforu azalır.
- Lastik sırtının orta kısmı daha çabuk aşınır.
- Lastiğin katlı kordon tabakaları dış tesirlerden dolayı bozulacak kadar çok eğilir ve gerginleşir.
- Sırt lastik tabakaları, sürtünme sonucu birbirlerinden daha çok ayrılmaya çalışır.
- Yetersiz şişirmenin yol açacağı problemler nelerdir?
- Lastik sırtı ile yol arasında artan sürtünme enerji kaybına ve daha fazla yakıt tüketimine neden olur.
- Ön lastikler direksiyonun sertleşmesine neden olur.
- Sırt omuzları daha çabuk aşınır.
- Taşıt hareket hâlinde iken lastik sıcaklığının aniden artmasına neden olan bu durum aşırı eğilmeye yol açar
- Yüksek hızlarda, lastiklerin sürekli dalgalanmasına neden olur.
- Lastik hava basıncının sıcaklık etkisiyle kontrolünde basınç artışının 1 bardan fazla çıkmasının nedenleri nelerdir?
- Başlangıçta lastik havası az yapılmış,
- Araçta normalden fazla yüklenmiş,
- Araç uzun süre yüksek hızlarda sürülmüş,
- Araç lastiğinin ölçüsünün küçük olmasından kaynaklanmıştır.
- Lastiklerdeki mekanik hataların sebepleri nelerdir?
- Ön düzen açılarının, imalatçı firmanın belirttiği katalog değerlerinin dışında olması
- Ön dingilin veya alt ve üst salıncak kollarının eğik oluşu
- Fren ayarları ve panik frenleme
- Keskin kenarlın çukura veya tümseğe hızlı girilmesi
- Aks yataklarındaki boşluk ve süspansiyon sistemindeki arızalar
- Periyodik bakım ve rotasyon hataları
- Balanssızlığın taşıttaki belirtileri nelerdir?
- Tekerleklerin aşağı-yukarı zıplamasına ve direksiyonda sağa sola titreşimlere,
- Tekerleklerde yanlara doğru yalpalamaya ve bu hareketin direksiyon simidine iletilmesine neden olur.
- Tekerlek balans çeşitleri nelerdir?
- Statik ve dinamik olmak üzere iki çeşit balans ayarı vardır.
- Statik balans nedir? Nasıl yapılır?
- Tekerleklerin statik (durgun) dengelenmesine denir. Eğer tekerlek durgun dengeye sahipse ağırlığı çevresel yapının her yanına eşit olarak dağılmış demektir. Bu durumun kontrolü çok kolaydır. Tekerlek, sabit balans makinesinin miline bağlanıp 2-3 tur döndürüldüğünde her defasında farklı bir noktada durmalıdır. Bu lastiğin statik yönden dengede olduğunu gösterir. Döndürülen tekerlek hep aynı noktada duruyorsa dengesizdir. Çünkü ağır olan nokta, yer çekimi nedeni ile daima hep aynı noktada durur. Statik balansın sağlanması için ağır olan noktanın tam karşı tarafına uygun kurşun ağırlıklar koymak suretiyle denge sağlanır. Kurşun ağırlıklar jantın şanş kıvrımlarına yerleştirilir.
- Seyyar balans cihazında balans nasıl yapılır?
- Balansı yapılacak olan tekerlek kaldırılır ve özel darbe algılayıcılı sehpa tekerleğin yakın bir yerine konularak araç sehpalanır.
- Tekerleğe tebeşir ile uygun aralıklarla değişik şekillerde işaret konur.
- Seyyar balans cihazı tekerleğe değdirilerek tekerlek döndürülür.
- Cihazın lamba düğmesine basılarak ışığın yandığı yer işaretler yardımı ile tespit edilir göstergeden ne kadar balansın çakılacağı okunur.
- Cihaz geri çekilerek tekerleğin durması sağlanır ve belirlenen yere uygun miktardaki kurşun çakılır.
- Cihaz tekrar tekerleğe değdirilerek döndürülür ve tekrar ışık lambasına basılır ve cihaz üzerinde çakılacak kurşunun miktarını gösteren kısımdan değer okunur. Eğer okunan değer sıfır ise balans yapılmış olur.
- Eğer okunan değer sıfır değil ise çakılan kurşunlar sökülür ve işlem yeniden tekrarlanır.
- Balanssızlığın nedenleri nelerdir?
- Lastik tekerleğin dökümünün, jant üzerine tam konsantrik (aynı eksende) olmaması
- Tekerleğin yanal olarak eksenden kaçık olması veya jant üzerinde çıkıntıların bulunması
- Üretim hatası olarak tekerlek üzerindeki tırnakların homojen dağılmamış olması
- Frenleme esnasında aşırı ve düzensiz aşınmaların olması
- Tekerleğin janta uygun olarak takılmaması
- Balanssız tekerleğin araç üzerindeki belirtileri nelerdir?
- Taşıtta sürüş zorluğu yaratır.
- Lastikleri hızlı ve düzensiz aşındırır.
- Tekerlek yataklarını, süspansiyon sistemini ve bağlantı parçalarını kısa sürede aşındırır.
- Ön ve arka tekerlek açılarını bozar.
- Direksiyonu titretir.
- Taşıtta sarsıntılara ve rahatsız edici titreşimlere neden olur.
- Lastik basınç sensörünün görevi nedir?
- Lastiklerdeki basınç miktarını ölçüp analizden geçirerek elektronik kontrol ünitesine bildirir.
- Lastik basınç sensörünün sağladığı yararlar nelerdir?
- Aracın sürüş güvenliğini artırır.
- Yakıt tasarrufu sağlar.
- Aracın performansını yükseltir.
- Lastiğin ömrünü uzatır.
- Lastik basınç sensörü nerede bulunur.
- lastik supabına iç taraftan tutturulmuştur.
- Lastik basınç kontrol sisteminin parçaları nelerdir?
- Lastik basıncı sensörleri ve metal supaplar
- Lastik basıncı kontrol anteni
- Lastik basıncı kontrol sistemi kontrol ünitesi
- Fonksiyon seçme anahtarı
- Rot başının görevi nedir?
- Araçta direksiyondan verilen hareketi, tekerleklere ileterek tekerleklerin düşey eksene göre dönmesini sağlayan bağlantı elemanıdır.
- Rot başı çeşitleri nelerdir?
- Konumlarına göre sağ ve sol rot başları olarak adlandırılır.
- Rotillerin görevi nedir? Rotili kısaca açıklayınız.
- Aks bağlantılarının tekerleğin değişik durumlarında dahi bağlantısının sürekliliğini sağlar.
- Rotil bir küresel mafsal olup aks başının salıncaklara bağlantısını yapan parçadır.
- Aks başının üst salıncağa bağlantısını yapan parçaya (üst rotil), alt salıncağa bağlantısını yapan parçaya da (alt rotil) denir.
- Rot milinin görevi nedir?
- Rot mili, direksiyon komuta kolunun (pitman kolu) rot başına olan bağlantısını sağlayan parçadır.
- Rot mili çeşitleri nelerdir?
- Araç ön düzeninde bağlandığı rot başı ile birlikte sağ ve sol rot kolu olarak ismini alır.
- Tekerlek rulmanının görevi nedir?
- Diferansiyel çıkış milinden gelerek tekerlek bağlantısına (porya) iletilen dönme hareketi sonucunda oluşan itme kuvvetini üzerine alarak aracın şasesine iletir.
- Tekerlek rulmanı çeşitleri nelerdir?
- Düz silindirik, Konik silindirik, Küresel bilyeli
- Denge kollarının görevi nedir?
- Sürüş konforunu sağlamak için tekerleğin aşağı yukarı hareketini denge çubuğu vasıtasıyla diğer tekerleğe ileten süspansiyon sisteminin bir bağlantı elemanıdır.
- Viraj denge çubuğunun görevi nedir?
- Araçların keskin dönüşler esnasında aşırı savrulmasını ve devrilmesini engellemek amacıyla kullanılan süspansiyon sistemi elemanlarıdır.
- Ön düzen geometrisi ne demektir?
- Ön tekerleklerin, süspansiyon ve direksiyon parçalarının birbiriyle, yolla ve sürüş yönüyle olan açısal ilişkileri olarak tanımlanır.
- Ön düzen geometrisi taşıt için hangi özellikleri sağlar?
- Emniyetli, düzgün bir hareket ve manevra kabiliyeti
- Daha iyi bir yol tutuşu
- Direksiyon kolaylığı, direksiyon hâkimiyeti, kararlılığı, virajdan sonra direksiyonun yerine hemen geri gelmesi (toplaması)
- Lastik ve ön düzen bağlantılarındaki aşınmaların en aza indirilmesi
- Yakıt tasarrufu
- Ön düzen açıları nelerdir?
- Kamber açısı Kaster açısı King pim açısı
- Toe açıları Dönüş açısı
- Taşıtın ön tekerleklerine önden bakıldığında düşey eksene göre, tekerleğin üst kısmının aracın merkezine ya da dışarı doğru eğimine ne denir.
- Kamber açısı denir.
- Tekerleğin üst kısmı dışa doğru belirli bir açı ile eğim yapıyorsa pozitif kamber
- İçe doğru eğimli ise negatif kamber olarak tanımlanır.
- Kamber açısının amacı ve etkileri melerdir?
- Lastiğin yol yüzeyine iyi bir temas yapmasını sağlar.
- Pozitif kamber, lastiğin yere temas noktasını yük ekseninin yola temas noktasına getirerek meydana gelen momenti azaltır. Böylece direksiyon kolaylığı sağlar.
- Aracın ağırlığını dingil başına momentsiz bindirerek dingil pimi burcunda veya rotillerdeki sürtünmeyi azaltır, direksiyon kolaylığı sağlar.
- Tekerleğe gelen normal tepki kuvvetinden dolayı dingil pimi veya rotillerde meydana gelen yük ve aşınmaları azaltır.
- Gereğinden fazla pozitif kamber açısı tekerleğin dıştan aşınmasına negatif kamber ise içten aşınmasına sebep olur.
- Kamber açısının iki tarafta eşit olmaması taşıtın bir tarafa çekmesine neden olur
- King pim açısı ne demektir?
- Dingil piminin (başlık pimi ya da king-pim) üst kısmının taşıt merkezine doğru eğimidir.
- King pim açısının amacı ve etkileri nelerdir?
- Fazla kambere olan ihtiyacı azaltır.
- Tekerleğin temas noktasını pim eksenin yol yüzeyini kestiği noktaya yaklaştırarak yol darbelerinin ön takım ve direksiyon sistemi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltır.
- Dönüşlerde direnç momentini azaltarak direksiyon kolaylığı sağlar.
- Dönüşlerden sonra tekerleklerin tekrar düz konuma gelmesini sağlar.
- Direksiyon geri toplama momentinin oluşmasını sağlar.
- Ön düzen de Toplam açı nedir?
- Kamber ve king-pim açılarının toplamıdır.
- Kaster açısı ne demektir?
- Dingil piminin veya alt ve üst salıncak rotillerini birleştiren doğrunun taşıtın önüne veya arkasına doğru eğimine kaster denir.
- Tekerleğe yan tarafından bakıldığında pimin üst kısmının arkaya doğru eğimi pozitif kaster denir.
- Kaster açısının amacı ve etkileri nelerdir?
- Kaster açısının asıl amacı taşıta hareket kararlılığı sağlamaktır. Pozitif veya negatif kaster verilmiş araç tekerlerinde yolun durumundan dolayı sapma meydana geldiğinde tekerler tekrar eski konumuna gelir.
- Taşıta kolay manevra yapma imkânı verir.
- Pozitif kasterli taşıtta yol ve sürüş kararlılığı etkili iken negatif kasterli taşıtta viraj alma kabiliyeti fazladır.
- Gereğinden daha büyük açıda verilen kaster direksiyonu zorlaştırır, aşırı yol darbesi etkisi ve titreĢimlere neden olur. Buna karşılık yol kararlılığı artar.
- Gereğinden daha küçük kasterde ise düşük hızlarda direksiyon kolaylığı sağlandığı hâlde yüksek hızlarda direksiyon kontrolü azalır ve taşıt sağa-sola gezinti yapar.
- Pozitif kasterli bir taşıtta kaster açısının küçük olduğu tekerlek tarafına, negatif kasterli bir taşıtta ise kaster açısının büyük olduğu tarafa doğru çekme meydana gelir.
- Toe açısı ne demektir?
- Araca hareket veren ön tekerleklere üstten bakıldığında görülen tekerleklerin ön kısmının arkaya göre farklı mesafede olması durumudur.
- Toe-in ve Toe-out nedir?
- Ön tarafın arkaya göre kapalı olmasına (toe-in) denir. Ön tarafın arkaya göre açık olmasına (toe-out) denir.
- Araçların uzun rotlarının uzatılıp kısaltılması ile değişen ve ayarlanabilen bir tekerlek pozisyon ayarı hangisidir?
- Toe değeri
- Toe-out ve Toe in açıları hangi araçlara neden verilir.?
- Taşıt düz yolda hareket ederken tahrik tekerleklerinin ve yükün etkisi ile ön tekerlekler, arkadan itişli araçlarda genellikle dışa doğru açılmaya, önden çekişli araçlarda ise içe doğru kapanmaya zorlanır. Bu nedenle önden çekişli araçlarda ön tekerleklere (toe-out), arkadan çekişli araçlarda (toe-in) verilir.
- Dönüş açısı ne demektir?
- Bir aracın dönüş esnasında, ön tekerleklerinde oluşan açı farklılığını ifade eder.
- Taşıt hareket hâlinde iken arka tekerleklerin, ön tekerleklerin izlerini paralel takip etmesi hâline ne denir?
- İz takibi denir.
- İz takibinin bozulmasının nedenleri nelerdir?
- Arka köprünün kayması (sürüş ekseninin, simetrik eksenden ayrılması)
- Ön ve arka süspansiyon sistemindeki parçaların deformasyonları
- Şasi çerçevesinin ya da araç şasisinin (monolog gövdenin) eğik oluşu
- Ön düzen ölçümünü gerektiren sebepler nelerdir?
- Ön düzen açılarını etkileyecek herhangi bir parça (rot başı, rotil gibi) değiştirilmiş ise,
- Düz yolda avuç içinden hafifçe bırakıldığında araç sağa veya sola doğru sapma gösteriyorsa,
- Virajlarda ön tekerleklerden aşırı sürtünme ve lastik sesi geliyorsa,
- Arka tekerlekler, ön tekerleklerin izini takip etmiyor, aracın yanlamasına yol aldığı hissediliyorsa,
- Tekerlekler ve aracın burun kısmı tam karşıyı gösterirken direksiyon simidi olması gerekenden farklı bir konumda duruyorsa aracın rot ayarları bozulmuş veya fabrika ayarlarından sapmış demektir.
- Ön düzen ölçme işleminden önce yapılması gereken kontroller nelerdir?
- Tekerlek lastiklerinin kontrolü (hava basınçları, lastik boyutları, lastik profilleri, hasar ve lastik aşınma durumu)
- Tekerlek boşluk kontrolü
- Tekerlek salgısının eksenel ve radyal kontrolü
- Direksiyon sisteminde mafsallı bağlantıların, rot ve rotil boşluklarının kontrolü
- Direksiyon orta pozisyonunun kontrolü ve ayarı
- Direksiyon dişli kutusunun boşluk ve çalışma zorluğuna karşı kontrolü
- Süspansiyonun (yayların ve amortisörlerin) boşluk veya hasara karşı kontrolü
- Araçlara önce balans ayarı, sonra rot ayarı
